نمایش مبدأ برای مثنوی سرایی

مثنوی منسوب به مَثنی‎‏ (دو دو) و در اصطلاح شعری که ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یک قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیده‌اند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی'''''، ‌مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.</ref>. چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جسته‌اند. به طور کلی مثنوی در چهار مورد به کار رفته است: 1ـ داستان‌های حماسی و تاریخی نظیر [[شاهنامه فردوسی|شاهنامه]]<sup>*</sup> [[فردوسی]]<sup>*</sup>، 2ـ داستان‌های عاشقانه یا صوفیانه مانند [[خسرو و شیرین|خسرو و شیرینِ]]<sup>*</sup> [[نظامی گنجوی]]<sup>*</sup>، 3ـ آموزه‌های عرفانی مانند [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]]<sup>*</sup> [[عطار نیشابوری]]<sup>*</sup> و 4ـ طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند [[بوستان سعدی|بوستانِ]] [[سعدی]]<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ‌ویرایش سوم، ‌تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.</ref>. شاید بتوان کهن‌ترین نوع مثنوی در زبان فارسی دری را مثنوی‌های حکمت آمیز [[رودکی]] از جمله [[کلیله و دمنه]]<sup>*</sup> و نیز آفرین نامه (336 ق / ؟م) سروده ابوشکور بلخی<sup>*</sup> دانست<ref>محجوب، ‌محمدجعفر. '''''سبک خراسانی در شعر فارسی'''''، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.</ref>. اما مشهورترین مثنوی‌سرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران [[فردوسی|ابوالقاسم فردوسی]] و مهم‌ترین و با ارزش‌ترین مثنوی‌ها شاهنامه اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی می‌توان [[فخرالدین اسعد گرگانی]]<sup>*</sup> سراینده [[ویس و رامین]]<sup>*</sup> و عنصری<sup>*</sup> سراینده وامق و عذرا را نام برد<ref>تربیت، ‌محمدعلی. '''''مقالات تربیت'''''، ‌به کوشش ح. صدیق، تهران: دنیای کتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.</ref>. جز این شاعران، ‌سنایی غزنوی خالق مثنوی‌های حدیقه الحقیقه<sup>*</sup>، زادالسالکین<sup>*</sup> و جز آنها و ‌[[خاقانی شروانی|خاقانی]]<sup>*</sup> سراینده [[تحفه‌العراقين|تحفه العراقین]]<sup>*</sup> هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند<ref>'''''«مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»'''''، ‌''مهر''‌، ‌س 5، ‌ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.</ref>. در دوره معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند که [[فروغ فرخزاد]]<sup>*</sup> سراینده مثنوی «عاشقانه» نمونه موفقی از آنهاست. پس از انقلاب اسلامی نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، ‌مشفق کاشانی در قالب مثنوی کارهای ارزنده‌ای عرضه کرده‌اند<ref>حسین پور چافی، ‌علی. '''''جریانهای شعر معاصر فارسی'''''، تهران: امیرکبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[شاهنامه فردوسی]]
* [[فردوسی]]
* [[خسرو و شیرین]]
* [[نظامی گنجوی]]
* [[منطق الطیر|منطق‌الطیر]]
* [[عطار نیشابوری]]
* [[بوستان سعدی]]
* [[رودکی]]
* [[کلیله و دمنه]]
* [[فخرالدین اسعد گرگانی]]
* [[ویس و رامین]]
* [[فروغ فرخزاد]]
* [[خاقانی شروانی]]
* [[تحفه‌العراقين]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]