نمایش مبدأ برای درخت آسوری

درخت‌ آسوری، منظومه‌ای مفاخره‌آمیز به زبان پارتی (پهلوی اشكانی) درباره مناظره میان درخت خرما و بز. 

این‌ اثر كه‌ 800 واژه‌ دارد، كمتر از متن‌های پهلوی دیگر دستخوش‌ تصرّف‌ نسخه‌برداران‌ شده‌ و صورت‌ شعری آن‌ نسبتاً محفوظ‌ مانده‌ است‌. شماره هجاهای ابیات‌ میان‌ 10 و 14 نوسان‌ دارد. ارزش‌ عروضی هر واژه‌ كاملاًمستقل‌ است‌ و به‌ شماره هجا ربطی ندارد<ref>سمیعی، احمد. '''''ادبیات‌ ساسانی'''''. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ص‌ 42.</ref>. 

این‌ منظومه‌ كمال‌ جلوه صنعت‌ سؤال‌ و جواب‌ را در شعر پهلوی نشان‌ می‌دهد<ref>زرین‌كوب‌، عبدالحسین‌. '''''از گذشته‌ ادبی ایران‌'''''. تهران‌: الهدی، 1375، ص‌61.</ref>.

در این مناظره نخل‌ و بز هر یك در فواید و هنرهای خود سخن می‌گویند. این‌ مناظره‌ می‌تواند قطعه‌ای از ادبیات‌ توده‌ای یا پهلوانی ـ درباری باشد<ref>تاوادیا، ج‌. '''''زبان‌ و ادبیات‌ پهلوی، فارسی میانه'''.'' ترجمه س‌. نجم‌آبادی، تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌، 1355، ص‌ 188.</ref>.

اصل‌ آن‌ نخست‌، سینه‌ به سینه‌ روایت‌ و سپس‌ در زمان‌ [[ساسانیان|ساسانیان‌]] به‌ صورت‌ نوشته‌ درآمده‌ است<ref>سمیعی، احمد. '''''ادبیات‌ ساسانی'''''. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ص‌ 43.</ref>.

از این‌ منظومه‌ اكنون‌ نسخه‌ای به‌ خط‌ پهلوی در دست‌ است‌. احتمالاً ایرانیان‌ این‌ نوع‌ ادبی را كه‌ دارای ویژگی‌های ادبیات‌ شفاهی است‌، در زمان‌های كهن از بین‌النهرین‌ اقتباس‌ كرده‌اند. برخی این‌ مفاخره‌ را نشان‌گر تقابل میان‌ نمایندگان دو جامعه دینی مختلف‌، یعنی [[زرتشتی، دین|دین‌ زردشتی]] و دین‌ كفرآمیز آشوری و بابلی دانسته‌اند، اما برخی دیگر آن را جلوه‌ای از تضاد میان‌ دو شیوه زندگی دامداری و كشاورزی شمرده‌اند. بارتولمه‌، نخستین‌ كسی بود كه‌ زبان‌ پارتی این‌ متن‌ را كشف‌ كرد<ref>نیز نک: زرشناس‌، زهره‌. '''''زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان‌'''''. تهران‌: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1382، ص‌ 38ـ 39. </ref><ref>تفضّلی، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌'''''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 256-257.</ref>.ماهیار نوابی این اثر را به زبان فارسی ترجمه و منتشر كرده است.