نمایش مبدأ برای آیت الله محمد بهشتی

 
'''بهشتي، محمد (آيت‌الله)''' (1307-1360ش)، روحاني، رئيس ديوان عالي كشور و اولين دبير كل حزب جمهوري اسلامي ايران<sup>*</sup>.

در اصفهان متولد شد. تحصيلات حوزوي خود را در مدرسة صدر اصفهان و حوزة علمية قم تا سطوح عالي ادامه داد و از محضر استاداني نظير آيت‌الله بروجردي، امام خميني<sup>*</sup>، علامه طباطبايي، محقق داماد و خوانساري بهره برد و به موازات تحصيل در حوزه، تحصيلات دانشگاهي را نيز دنبال كرد و از دانشكدة معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران در رشتة فلسفه درجة دكتري گرفت. فعاليت سياسي ـ فرهنگي خود را در 1326ش با كار تبليغ در روستاها شروع كرد و با اوج مبارزات سياسي اجتماعي نهضت ملي شدن نفت در تظاهرات و اعتصابات منتهي به واقعة 30 تير در اصفهان شركت كرد. در 1333ش دبيرستان دين و دانش را در قم تأسيس كرد و تا 1342ش مديريت آن را بر عهده داشت.<sup>1</sup> با تأسيس كانون اسلامي دانش‌آموزان و فرهنگيان قم و مدرسة حقاني برنامة درسي جديدي براي طلاب طرح‌ريزي كرد و در ايجاد پيوند بين حوزه و دانشگاه نقش مؤثري داشت.<sup>2</sup> 

در 1344ش به دستور آيت‌الله ميلاني و آيت‌الله حائري به آلمان عزيمت كرد و ادارة مركز اسلامي هامبورگ را بر عهده گرفت.<sup>3</sup> بهشتي ضمن رسيدگي به امور ديني مسلمانان با كمك عده‌اي از دانشجويان ايراني «اتحادية انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان گروه فارسي زبان» را ايجاد كرد و به دليل تسلط به زبان‌هاي خارجي در معرفي اسلام به اروپائيان قدم‌هاي مؤثري برداشت.<sup>4</sup> 

در 1349ش به ايران بازگشت ولي ساواك مانع برگشت او به آلمان شد. بهشتي فعاليت‌هاي فرهنگي خود را با برنامه‌ريزي و تهية كتاب‌هاي درسي تعليمات ديني آموزش و پرورش با همكاري دكتر باهنر<sup>*</sup> و دكتر غفوري و برگزاري جلسات آموزشي و تبليغي در تهران و قم از سر گرفت.<sup>5</sup> 

با اوج‌گيري مبارزات انقلابي مردم در 1356ش در تشكيل جامعة روحانيت مبارز<sup>*</sup> همكاري كرد و پس از تشكيل شوراي انقلاب به فرمان امام خميني از سوي ايشان به عضويت شورا انتخاب شد و در ايجاد روابط با ارگان‌هاي مبارز و فعال خارج از كشور و سازماندهي مبارزات انقلابي مردم نقش مؤثري داشت كه به دنبال آن چند بار توسط ساواك دستگير و زنداني شد.<sup>6</sup> پس از پيروزي انقلاب به همراه جمعي از روحانيون حزب جمهوري اسلامي ايران را تأسيس كرد و خود به عنوان دبيركل حزب انتخاب شد.<sup>7</sup> در 1358ش براي تشكيل و برگزاري انتخابات مجلس خبرگان<sup>*</sup> تلاش زيادي كرد و به نمايندگي از مردم تهران به مجلس خبرگان راه يافت و از سوي نمايندگان به عنوان نايب رئيس مجلس انتخاب شد و در تنظيم و تدوين قانون اساسي<sup>*</sup> و تصويب آن نقش مؤثري داشت. در همان سال از سوي امام خميني به رياست ديوان عالي كشور انتخاب شد.<sup>8</sup> سرانجام در 7 تير 1360ش در اثر انفجار بمب در ساختمان حزب جمهوري اسلامي همراه جمعي از يارانش به شهادت رسيد.<sup>9</sup> 

از تأليفات ايشان: ''خدا از ديدگاه قرآن''، ''حكومت در اسلام''، ''صداي اسلام'' ''در اروپا''، ''اسلام و مكتب‌هاي معاصر''، ''نقش ايمان در زندگي انسان''، ''بانكداري و قوانين مالي اسلام''، ''قانون'' ''عليت در جامعة ما''، ''روحانيت در اسلام و در ميان مسلمين'' و ''خلق و امر در قرآن''، ''كدام مسلك'' است.<sup>10</sup> 


'''مآخذ:''' 

1-    نظري، مرتضي. '''''خاطرات ماندگار از زندگي آيت‌الله دكتر سيد محمدحسين بهشتي'''''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1378، ص 19-26.

2-    '''''ياران امام به روايت اسناد ساواك، ج 3، شهيد آيت‌الله دكتر سيد محمدحسين بهشتي'''''. مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات، تهران: 1377، ص 306. 

3-    نظري. همان. ص 30. 

4-    طاهرنيا، ناصر. '''''شهيد بهشتي'''''. تهران: دفتر انتشارات كمك آموزشي، 1380، ص 50. 

5-    همان. ص 54-55. 

6-    قائمي، علي. '''''زندگي و گزيدة افكار شهيد مظلوم بهشتي'''''. شفق، ص 56-57. 

7-    دارابي، علي. '''''سياستمداران اهل فيضيه''''' '''''(بررسي و نقد پيشينه و عملكرد جامعة روحانيت مبارز)'''''. تهران: سياست، 1379، ص 275.

8-    قائمي. همان. ص 21.

9-    عليزاده، علي. '''''شهيد بهشتي عقل ملكوتي'''''. سازمان تبليغات اسلامي، 1374، ص 149. 

10-  مرادي، رضا. '''''زندگي‌نامة پيشوايان انقلاب.''''' كاظمي، 1363، ص 42.


الهه جواهری