نمایش مبدأ برای آیت الله سید محمد طالقانی

'''طباطبايي، سيد محمد (آيت‌الله)''' (1257-1339ق / 1841-1920م)، مجتهد آزادي‌خواه و يكي از رهبران انقلاب مشروطة ايران<sup>*</sup>.

آيت‌الله طباطبايي در كربلا به دنيا آمد. نزد پدرش، سيد صادق و شيخ هادي نجم‌آبادي به تحصيل علوم ديني پرداخت و در 1298ق / 1881م براي ادامة تحصيل به سامرا رفت و پس از حضور در جلسات درس ميرزاي شيرازي<sup>*</sup> پس از چندي مشاور او در امور سياسي شد.<sup>1</sup>

طباطبايي پس از واقعة رژي، در آبان 1311ق / 1893م به نمايندگي ميرزاي شيرازي به تهران نزد ناصرالدين شاه آمد، اما شاه و درباريان نسبت به حضور طباطبايي بدگمان بودند،<sup>2</sup> زيرا او را تحت تأثير انديشه‌هاي سيدجمال‌الدين اسدآبادي<sup>*</sup> و مخالف استبداد مي‌دانستند.<sup>3</sup>

طباطبايي در دورة پادشاهي مظفرالدين شاه نيز به مبارزه با استبداد ادامه داد و در 16 شوال 1323ق / 1905م به همراهي آيت‌الله بهبهاني و گروهي از مردم در حرم حضرت عبدالعظيم بست نشستند و خواستار بركناري عين‌الدوله، صدراعظم و تأسيس عدالتخانه شدند.

او در اين دوران براي گسترش مدارس جديد مدرسة اسلاميه را تأسيس كرد. و مديريت آن را به برادر خود، سيد اسدالله طباطبايي سپرد.<sup>4</sup> 

طباطبايي در جريان كودتاي محمدعلي شاه و به توپ بستن مجلس (23 جمادي‌الاول 1326ق / 23 ژوئن 1908م) دستگير<sup>5</sup> و به مشهد تبعيد شد. اما پس از پيروزي مشروطه‌خواهان و فتح تهران تبعيد محمدعلي شاه از ايران به تهران بازگشت و سرانجام در 18 دي 1299ش درگذشت.  

'''مآخذ:''' 

1-    ناظم‌الاسلام كرماني. '''''تاريخ بيداري ايرانيان.''''' تهران: اميركبير، 1381ش، ص 48.

2-    طباطبايي، حسن. '''''يادداشت‌هاي منتشر نشدة سيد محمد طباطبايي از انقلاب مشروطيت ايران'''''. تهران: آبي، 1382ش، ص 76-78.

3-    ناظم‌الاسلام كرماني. همان. ص 49.

4-    همانجا؛ كسروي، احمد. '''''تاريخ مشروطة ايران'''''. تهران: نگاه، 1382، ص 59-60.

5-    طباطبايي. همان. ص 36.

امید پارسانژاد