نمایش مبدأ برای ماهیان و منابع شیلاتی آب های شمال ایران

منابع شیلاتی مهم دریای خزر به سه گروه عمده: ماهیان خاویاری (تاس ماهیان یا استروژنی)، ماهیان استخوانی و کیلکا تقسیم می‌شود که هر یک دارای ارزش اقتصادی خاص خود هستند.

'''ماهیان خاویاری (استروژن):''' این ماهیان مهاجرند و برای تخم‌ریزی به رودخانه‌ها مهاجرت می‌کنند. طبق برآورد انجام شده بیش از %۹۰ از ذخایر ماهیان خاویاری جهان در دریای خزر

بسته‌بندی خاویار در [[ایران]] موجود می‌باشد. خاویار ایران مرغوبترین نوع خاویار است و در جهان شهرت بسزایی دارد. در دوره بهره‌برداری ۵۶-۱۳۵۵ میزان استحصال و تولید آن ۲۱۰,۴۴۲ کیلوگرم و میزان فروش آن دراین دوره ۲۳۱ تن بوده که از این مقدار ۱۹۷ تن به ارزش ۱/۱ میلیون دلار صادر و بقیه به مصرف داخلی رسیده است. همچنین در سال ۱۳۷۴ میزان تولید خاویار ۱۸۲ تن و میزان گوشت ماهیان خاویاری ۱۱۶۳ تن بوده است. ارزش صادرات خاویار در این سال به حدود ۱/۲۹ میلیون دلار رسید.

'''ماهیان استخوانی (فلسدار):''' این گونه از ماهیان که در آبهای ساحلی ایران زندگی می‌کنند عمدتا به خانواده کپور ماهیان، سوف ماهیان و کفال ماهیان تعلق دارد که اکثرا نیمه مهاجرند و برای تخم‌ریزی وارد رودخانه‌ها می‌شوند. البته این ماهیان بومی منطقه‌ای هستند و برای مدت طولانی مهاجرت نمی‌کنند. تولید بالقوه ماهیان استخوانی در آبهای ایران، تا سقف ۳۰ هزار تن در سال امکان پذیر است.

'''ماهیان کیلکا:''' این‌گونه از ماهیان که از جمله «فروپلدژیک»ها هستند به صورت گله‌ای زندگی، می‌کنند و سه گونه آبخوی، چشم درشت و معمولی آن در دریای خزر موجودند که دو گونه آبخوی و معمولی آن ذخایر چشمگیری در دریای خزر دارند. وزن توده زنده کیلکا در این دریا بین ۸۰۰ تا ۱,۲۰۰.۰۰۰ هزار تن برآورد شده است. طبق بررسی‌های انجام شده توسط متخصصان ایرانی و روسی مشخص شده که میزان ذخایر کیلکا در آبهای ایران به حد وفور است و شیلات ایران می‌تواند میزان استحصال این نوع ماهیان را به ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تن افزایش دهد. ماهی کیلکا در تمامی فصول سال (به غیر از تابستان) شبها صید می‌شود. به دلیل اینکه دریای خزر تقریبا بسته است و مستقیما به اقیانوس راه ندارد، نباید انتظار داشت بهره‌برداری از این دریا از طریق مهاجرت آبزیان دریاها و اقیانوسهای دیگر تامین شود. از این رو لازم است در بهره‌برداری از این دریا توجه کافی مبذول شود.

میزان صید در آبهای شمال در سال ۱۳۷۴ به ۵۸,۳۰۰ تن بالغ شد که این مقدار %۲/۱۵ کل آبزیان تولید شده در کشور را شامل می‌شود. میزان صید در آبهای شمال از ابتدای برنامه اول توسعه روند صعودی داشته و این روند را حفظ کرده است. میزان صید طی این مدت با نرخ رشد متوسط سالانه %۵/۱۵ تقریبا ۷/۲ برابر شده است. میزان صید گونه‌های مختلف نوسانهایی، داشته اما بیشترین مقدار صید حدود ۰۰۰/۴۱ تن بوده که به ماهی کیلکا اختصاص داشته است.

همچنین میزان تولید ماهیهای غضروفی (تاسماهی، فیله ماهی، دراکول و...) در دوره بهره برداری ۵۶-۱۳۵۵،بالغ بر ۱۸۰۸ تن و ارزش فروش آن ۱۲۵ میلیون دلار بوده است. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 دامپروری در ایران]
* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B1%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 مرغداری در ایران]
* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%B2%D8%B1 ماهیگیری در دریای خزر]
* [[شیلات در ایران]]

== منبع اصلی ==
مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
[https://ensani.ir/fa/article/author/29650 سیاوش مریدی]
[[رده:جغرافیا]]