نمایش مبدأ برای آوانس اوگانیانس( اوهانیان)

 
'''اوگانيانس يا اوهانيان'''، آوانس‌ (1318 ق-1340 ش/ 1901ـ1961 م) نخستين كارگردان، فيلم‌نامه‌نويس، تهيه‌كننده و مدرس سينماي ايران. نخستين فيلم صامت سينماي ايران را در سال 1309 ش با همكاري شاگردانش در مدرسة آرتيستي سينما<sup>*</sup> با نامِ آبي و رابي ساخت. او اين مدرسه را در همان سال تأسيس كرده بود. در مشهد به دنيا آمد. فارغ‌التحصيل دانشكدة تجارت در تاشكند (1919 م/ 1338 ق)، حقوق در عشق‌آباد (1920م/ 1339ق) و آموزشكدة فيلم مسكو (1925ـ 28م/ 1344ـ1348ق) و عضو گروه پنج نفري بازبيني فيلم و بنيان‌گذار و دبير هيئت سينماي تركمنستان (29ـ1928م/ 1347ـ48 ق) بود.<sup>1</sup> در مشهد با نام ايوانف مدير سينما بود، و در سال 1308ش به تهران آمد. دومين فيلم او با نام حاجي‌آقا، آكتر سينما (1312ش)<sup>*</sup> قديمي‌ترين فيلم بلند سينماي ايران است كه نسخه‌اي از آن محفوظ مانده است.<sup>2</sup> فارسي را به‌ سختي تكلم مي‌كرد.<sup>3</sup> پس از آن كه هر دو فيلمش با شكست تجاري مواجه شدند، و امكان ادامة فيلم‌سازي در ايران را نيافت، در 1315 به هندوستان رفت و درگير مسايل سياسي شد.<sup>4</sup> نمايش‌ نامه‌هاي «پروفسور سرگردان»، «شاهزادة هندي»، «لوسي زيبا» و «سوار سفيد» را نوشت، و مدتي هم به كار طبابت پرداخت. در پايان جنگ جهاني دوم از راه بندر انزلي به ايران بازگشت، به دين اسلام گرويد، و با نامِ «پروفسور دكتر اوهانيان مژده» ''سالن زيبايي مژده'' را در خيابان نادري (براي درمان طاسي سر) افتتاح كرد، كه دردسرهايي هم براي وي به وجود آورد. كوشش‌هاي او در دهة 1330 براي ساختن فيلم‌هاي كودتاي 1299 و سوار سفيد، كه فيلم‌نامة آن‌ها را خودش نوشته بود، ناكام ماند. در تهران به علت سكته درگذشت.


'''مآخذ:'''

نيز نك: «اولين مدرسة سينمايي در ايران»، «حاجي‌آقا، آكتر سينما» و «نقش ارامنه در سينماي ايران».

1.     '''''«نامة فيلمخانه ملي ايران»'''''. ش10 و 11، زمستان 1370 و بهار 1371، مقالة '''''«آوانس اوگانيانس: آوازجو و همه فن حريف»'''''. غلام حيدري، ص192 و 193.

2.      نسخة اوليه و چند كپي «اينترمديت» از اين فيلم در آرشيو فيلمخانه ملي ايران نگهداري مي‌شود.

3.      '''''«اوانس اوگانيانس: زندگي و سينما»'''''. جمال اميد، انتشارات فارياب، 1363، ص 41.

4.     '''''«ارامنه و سينماي ايران»'''''. تهيه شده در گروه تحقيق و پژوهش موزة سينما، انتشارات موزة سينما، 1383، ص 79.


عباس بهارلو