نمایش مبدأ برای فعالیت های شیلاتی و صنایع شیلاتی در ایران


فعالیتهای شیلاتی درکشور ما از امکانات بالقوه فراوانی برخوردار است. با الحاق شیلات به وزارت جهاد سازندگی فعالیتهای گسترده‌ای برای رونق شیلات صورت گرفته است. براساس آمارهای موجود، جمعیت صیادان کشور پس از الحاق شرکت شیلات به جهاد سازندگی افزایش یافته و همچنین جوان‌تر شده است. به طوری‌که صید و صیادی به یکی از فعالیتهای جذاب، اشتغال‌زا و محوری در استانهای ساحلی کشور تبدیل شده است. دلیل این افزایش جمعیت، افزایش حجم سرمایه گذاریهای شیلات می‌باشد که بیشتر در قالب تعاونی‌های صیادی صورت گرفته است. البته تمام این سرمایه‌گذاریها توسط بخش خصوصی انجام شده و شیلات فقط نقش سیاست‌گزار و ناظر داشته است.

سازماندهی تولید کنندگان در غالب تعاونی‌های صیادی و اتحادیه شرکتهای تعاونی صیادی در استانهای ساحلی، مناسب‌ترین شکل سازماندهی فعالیت‌های تولیدی شیلاتی و ارایه خدمات به تولید کنندگان و حمایت از آنها محسوب می‌شود. به این ترتیب سایر فعالیتهای شرکت شیلات، از جمله برنامه‌های آموزشی و ترویجی، از این روند متاثر شده و زمینه رشد سایر بخش‌های شیلات را فراهم می‌کند. هم‌اکنون تعداد تعاونیهای صیادی افزایش یافته و شمار صیادانی که به عضویت این تعاونیها درآمده‌اند نیز چند برابر شده است. در سال ۱۳۷۴ تعداد اعضای تعاونی صیادان ۴۳۸/۳۴ نفر بوده که بیشترین تعداد مربوط به استان بوشهر با ۶۴۷/۱۱ نفر عضو است.

در حال حاضر خدماتی نظیر تامین ابزار کار مورد نیاز صیاد از جمله تور ماهیگیری، قلاب، شناور، نخ برای نگهداری ماهیان و ایجاد برنامه‌های آموزشی و ترویجی برای صیادان (بخصوص صیادان جوان) توسط تعاونی‌های صیادی ارایه می‌شود. به دنبال افزایش سرمایه‌گذاری تعاونی‌ها در شیلات تعداد شناورهای صیادی اعم از قایق، لنج و کشتی افزایش

یافته به طوری‌که تعداد شناورها در سال ۱۳۷۴، به حدود ۹۸۵۴ فروند رسیده است.

همچنین به تناسب افزایش سرمایه‌گذاری و جمعیت صیادان و شناورها، صنایع شیلاتی نیز در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است. به طوری که ظرفیت کارخانه‌های نخ‌سازی در سال ۷۵ به ۵/۷۷۳/۵ تن در روز، ظرفیت کارخانه پودر ماهی به ۵/۶۷۰ تن در روز و ظرفیت کارخانه‌های‌کنسروسازی به ۲۵/۹۱ میلیون قوطی در سال افزایش پیدا کرده است.

در سالهای اخیر نیز [https://iranology-e.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ایران] به یکی از تولید کنندگان ابزار و ادوات صیادی از جمله نخ و تور ماهیگیری و نیز قلاب و شناورهای صیادی تبدیل شده است درحالیکه سابقا تمامی این مواد را از خارج وارد می‌کرد. به همین منظور دو کارخانه تولید نخ ماهیگیری در زاهدان و تهران و دو کارخانه تولید تور ماهیگیری در [https://iranology-e.ir/%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%86 زاهدان] و [https://iranology-e.ir/%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1 بوشهر] (هر دو در بخش خصوصی) با ظرفیت تولید بیش از ۲۵۰۰ تن در سال ایجاد شده است. با توجه به گران شدن چوب، و به تبع آن شناورهای چوبی، طراحی و ساخت شناورهای فلزی و فایبرگلاس مدرن تا طول ۲۱ متر در کشور مورد توجه قرار گرفته است.

به منظور کاهش هزینه‌ها و ضایعات و افزایش افزوده و ایمنی شناورها در جهت توسعه کمی و کیفی صید در [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 خلیج فارس] و دریای عمان در طول برنامه پنج ساله اول توسعه ۱۰ پروژه اسکله بندر صیادی ملی و استانی، مجتمع‌های برودتی و تعمیرگاه شناورها با مجموع حدود ۱۰۰ میلیارد ریال اعتبار اجرا شده و به بهره‌برداری رسید. طی برنامه دوم پنجساله توسعه کشور نیز تکمیل و تجهیز و بهره‌برداری از ۲۶ پروژه ملی در قالب ۳ طرح، با اعتبار مصوب بالغ بر ۳۰۰ میلیارد ریال در اولویت بود.

از جمله نتایج مستقیم توسعه بنادر صیادی می‌توان از اشتغال حدود ۸۰ هزار نفر صیاد در بنادر و مراکز تخلیه صید، احداث قریب ۲۷۰ واحد صنایع تبدیلی و شیلاتی با سرمایه‌گذاری بخش‌های خصوصی و تعاونی، جلوگیری از فعالیتهای کاذب و قاچاق در مرزهای دریایی کشور و ثبات سیاسی و اجتماعی این مناطق نام برد. همچنین مطالعه ۳ پروژه در جزایر خلیج فارس و ۳ پروژه استانی در دریای خزر و سواحل جنوبی آغاز شده و به زودی اجرا خواهد شد. سازمان جهانی خواربار (FAO) احداث بنادر صیادی در جمهوری اسلامی ایران را از جمله پروژه‌های بی‌نظیر جهان معرفی کرده است.

میزان سرمایه‌گذاری در بخش شیلات در سال ۱۳۷۴ به ۴۱/۱۹۶ میلیارد ریال رسید که نسبت به سالهای‌گذشته به طور متوسط %۲۰ در سال رشد داشته است. این میزان رشد در مورد تولید آبزیان %۲/۴ درصد و در خصوص تعداد شاغلان %۷/۱۰ بوده است.

پیش‌بینی می‌شود در سال ۱۴۰۰، بر اساس اهداف قابل حصول، میزان تولید شیلات به ۷۵۰/۶۰۴/۱ تن برسد که از این میزان ۹۷۵/۲۲۱ تن صادر خواهد شد. از سوی دیگر پیش بینی می‌شود ارزش افزوده شیلات در سال مذکور به رقم ۳۲۱۵ میلیارد و ۳۴۴ میلیون ریال افزایش خواهد یافت.<ref>مطالب این بخش از؛ مرکز آمار ایران، سالنامه آماری ۱۳۵۹، جغرافیای مفصل ایران و روزنامه اطلاعات به تاریخهای ۷۶/۷/۲۰ و استخراج ۷۶۷/۲۱ شده است.</ref>

== نیز نگاه کنید به ==

* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 دامپروری در ایران]
* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B1%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 مرغداری در ایران]
* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%B2%D8%B1 ماهیگیری در دریای خزر]
* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%B4%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA%DB%8C_%D8%A2%D8%A8_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ماهیان و منابع شیلاتی آب های شمال ایران]
* [[شیلات در ایران]]
* [[ماهیان و منابع شیلاتی آب های جنوب ایران]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
[https://ensani.ir/fa/article/author/29650 سیاوش مریدی]
[[رده:جغرافیا]]