نمایش مبدأ برای سبک شعر فارسی در دوره‌ معاصر


بعد از فروکش‌کردن انقلاب مشروطه و تغییر حکومت قاجار به پهلوی دو جریان فکری در ادبیات فارسی حاکم شد.

# ترکیب افکار نو با اشکال سنتی که ادامه‌ی شعر دوره‌ی مشروطه محسوب می‌شود و در دوره‌ی بازگشت هم ادامه داشت؛ در شاعرانی مثل ملک‌الشعرای بهار، رشید یاسمی، پروین اعتصامی و در دوره‌های متأخرتر دکتر صورتگر و دکترحمیدی مشاهده می‌شود.
# جریانات تغییر سبک با ظهور نیما یوشیج آغاز شد و به «شعر نو» معروف گشت که شعر در این سبک در هر سه سطح زبان، ادبیات و فکر متحول گشت و این باعث تمایز بی‌سابقه‌ی آن با ادوار گذشته شد. این سبک نوگرایی هم در بافت زبانی و هم در بافت فکری و محتوایی پدید آمد، نیما در سال ۱۳۰۱ شمسی با سرودن «افسانه» این امر را به نمایش گذاشت. در این سبک شکل ظاهری مصراع‌ها با شعر سنتی تفاوت داشت. از تسلط مضاعف ابزارهای نظم‌آفرین سنتی کاسته شد و شاعران بیشتر سعی می‌کردند همان‌گونه که حرف می‌زنند، شعر بسرایند.

حالت اشعار رمانتیک شد و تصاویر با کمک واژگان القا می‌گشت. در شکل ظاهری سه شیوه رواج یافت: 

# شعر آزاد که وزن عروضی دارد، اما طول مصراع‌ها مساوی نیست و جای قافیه‌ها هم مشخص نیست، مثل اشعار نیمایوشیج، مهدی اخوان ثالث، فروغ فرخزاد، سهراب سپهری.
# شعر سپید که هرچند آهنگین است، اما وزن تکراری و متناوب ندارد، مثل اشعار احمد شاملو.
# شعر موج نو که نه تنها وزن ندارد، بلکه آهنگین هم نیست و قافیه هم ندارد و فقط نحوه‌ی بیان متفاوت است.

در این میان دسته‌ی اول مقبولیت فراوانی یافتند و تقریباً شعر نو به این شیوه شناخته می‌شود. سبک شعر فارسی از لحاظ موضوع و محتوا در دوره‌ی معاصر بسیار گوناگون است و دیگر محدود در سبکی واحد نیست ولی سه سبک کلی از نظر محتوا وجود دارد: 

# سبک اجتماعی و تعلیمی. 
# سبک تغزلی و عاشقانه. 
# سبک شعر کودکان<ref>فرشیدورد، خسرو. '''درباره‌ی ادبیات و نقد ادبی'''. تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۳، ج۲، ص۷۹۸.</ref>.

در شعر نو از نظر مختصات ادبی، تغییراتی نسبت به سبک‌های قبلی مشاهده می‌شود. واحد شعر در دوره‌ی معاصر، بند است، نه بیت که در شعر سنتی رواج داشت. صنایع ادبی، به صورت طبیعی به کار می‌روند نه آگاهانه و عمدی.گاهی اوقات موسیقی لحن طبیعی دارد. ابهام و نیز تشبیهات و استعارات تازه و جدید در شعر نو فراوان است. واژگان در دوره‌ی معاصر محدودیت ندارند و هر واژه‌ای در شعر به‌راحتی به کار گرفته می‌شود.گاهی اوقات شاعر شکل نوشتن کلمات را تغییر می‌دهد و به حسب احساس و مضمون به شکل مورب، عمودی و شکسته می‌نویسد. حس‌آمیزی در شعر معاصر زیاد است و شاعران‌گاهی حس‌های شنوایی و بینایی را در هم می‌آمیزند، مثل جیغ بنفش، فریاد آبی و...

== نیز نگاه کنید به ==

* [[سبک خراسانی]]
* [[سبک قرن ششم]]
* [[سبک عراقی]]
* [[سبک حد واسط یا مکتب وقوع]]
* [[سبک دوره بازگشت]]
* [[سبک شعر فارسی در دوره‌ مشروطه]]
* [[سبک هندی]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
تمیم داری، احمد (1379). کتاب ایران: تاریخ ادب فارسی: مکتب ها، دورها، سبک ها و انواع ادبی. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
احمد تمیم داری
[[رده:ادبیات]]