نمایش مبدأ برای مجتمع فولاد اصفهان

تولید فولاد در ایران از گذشته دور با روش سنتی صورت می‌گرفته و بیشتر به مصارف جنگی می‌رسید. ولی با رواج سلاح‌های آتشین در قرون ۱۷ و ۱۸ میلادی این روش رفته رفته متروک شد و عدم حمایت زمامداران وقت از تولیدکنندگان داخلی و عدم تکمیل این روشها باعث شد این صنعت و رموز آن به کلی به فراموشی سپرده شود. کوره‌های قدیمی ذوب‌آهن ایران در شهرهای [[تبریز]]، رشت، قزوین و اطراف [[کرمان]] و قزوین قرار دارند. از دوره قاجار تلاشهایی برای ایجاد صنایع ذوب‌آهن در ایران صورت‌گرفت که منجر به ایجاد ذوب‌آهن آمل در سال ۱۲۶۳ و کارخانه «ذوب‌کنی» در تهران شد که البته به دلایل مختلف این واحدها متوقف شدند.

در سال ۱۳۱۶ قراردادی با یک شرکت آلمانی برای تاسیس یک کارخانه ۱۰۰ هزار تنی ذوب آهن در کرج امضا شد ولی با شروع جنگ جهانی دوم اجرای آن در سال ۱۳۱۸ متوقف شد. قرار بود سنگ آهن مورد نیاز این کارخانه از معادن سمنان و زغال سنگ آن از کوه‌های البرز تامین شود. اما سرانجام در سال ۱۳۳۱ ه ش و در پی مطالعات و بررسیهای انجام شده این طرح نامناسب تشخیص داده و رد شد. پس از مطالعات و بررسیهای مکان و امکان‌سنجی در مورد چند طرح پیشنهادی دیگر، سرانجام با ایجاد کارخانه ذوب‌آهن در اصفهان موافقت شد. برای این منظور در اواخر سال ۱۳۴۳ ه ش (۱۹۶۴ م) موافقت‌نامه‌ای بین ایران و شوروی منعقد و طرح آن در سال بعد تهیه شد و مورد توافق قرار گرفت. دو سال بعد، یعنی در سال ۱۳۴۶ ه ش (۱۹۶۷ م)کارهای ساختمانی آن در ۴۵ کیلومتری جنوب غربی [[اصفهان]] آغاز شد و سپس کارخانه‌های تولید چدن و نورد به ترتیب در سال ۱۳۵۰ ه ش (۱۹۷۱ م) و ۱۳۵۱ ه ش (۱۹۷۲ م) راه‌اندازی شد. ظرفیت اسمی کارخانه ۵۵۰ هزار تن بود. طرح توسعه این کارخانه تا ظرفیت ۹/۱ میلیون تن در سال ۱۳۵۲ ه ش آغاز و دومین کوره بلند آن ساخته شد ولی در سال ۱۳۶۲ ه ش به بهره‌برداری رسید.

پس از انقلاب تغییرات اساسی در ظرفیت کارخانه ایجاد شد. از جمله ظرفیت برق‌کارخانه از ۶۰ مگاوات به ۱۱۵ مگاوات افزایش یافت و ۱۴ سلول به باتریهای‌کوره‌کک شماره یک افزوده شد. ظرفیت جدید این واحد هم‌اکنون ۹/۱ میلیون تن بیش از ظرفیت اسمی آن است. بخشهای، اصلی کارخانه عبارتند از: بخش خطوط تولید و بخش تولید محصولات جانبی شیمیایی و کک،کوره بلند، ساخت فولاد، کارخانجات نورد و تولید سنگ آهک، کارخانه‌های تاسیسات و خدمات (مکانیکی، برقی و ...) و قسمتهای طرح و برنامه و امور مالی و بازرگانی.

محصولات تولیدی این کارخانه عبارتند از فولادهای ساختمانی و پولادهای کیفی کم‌عیار.

باید گفت که سهم هزینه مواد اولیه اصلی در هزینه تولید فولاد مطابق معیارهای جهانی بین ۴۰% تا %۴۵ است. این نسبت در ذوب آهن اصفهان حدود %۴۰ بود، که در مقایسه با ارقام مشابه جهانی قابل قبول و مطلوب است.

همچنین با افزایش تولید این کارخانه، کارایی نیروی انسانی شاغل در آن نیز افزایش یافته و به معیارهای مطلوب در سطح جهان نزدیک می‌شود.

در اواخر سال ۱۳۷۲ ه ش، همزمان با ولادت حضرت قائم «عج»، اولین کارگاه تحقیقات روش احیاء مستقیم «قائم» که پدیده‌ای جدید و روشی نو و برتر در تکنولوژی آهنی اسفنجی است با ظرفیت ۴۰ هزار تن در ذوب آهن اصفهان آغاز به کار کرد. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[پالایشگاه های گاز]]
* [[صنعت آهن و فولاد]]
* [[گاز ایران]]
* [[صنایع سنگین]]
* [[پالایشگاه های نفت]]
* [[مجتمع فولاد خوزستان]]
* [[صنایع فولاد اهواز]]
* [[گروه ملی صنعتی فولاد ایران]]

== منبع اصلی ==
مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
[https://ensani.ir/fa/article/author/29650 سیاوش مریدی]
[[رده:مردم شناسی]]