نمایش مبدأ برای پالایشگاه آبادان

ساختمان این پالایشگاه در ۴۰ مایلی شمال اروند رود (از قسمتِ منتهی، به [[خلیج فارس]]) از سال ۱۲۸۹ آغاز شد و در سال ۱۲۹۲ شمسی (همزمان با آغاز [[جنگ جهانی اول]]) با ظرفیت اولیه ۱۲۰ هزار تن آغاز به کارکرد. انتخاب [[آبادان]] به دلیل موقعیت مناسب آن و برخورداری از تسهیلات بهتر برای صادرات بود چون هم به [[خلیج فارس]] نزدیک است و هم در میان میادین نفتی عظیم جنوب واقع شده است. این پالایشگاه صادرات نفت خود را از سال ۱۹۱۳ میلادی آغاز کرد و خیلی زود به یکی از بزرگترین عرضه‌کنندگان فرآورده‌های نفتی در نیمکره شرقی تبدیل شد. اهمیت این پالایشگاه با توجه به بروز [[جنگ جهانی اول]] و احتیاج نیروی دریایی انگلیس (که سلطه کامل بر منابع نفتی مسجدسلیمان داشت) به سوخت و دیگر نیازهای جنگی و غیرجنگی بیش از پیش آشکار شد. لذا موجبات رشد سریع ظرفیت پالایشگاه آبادان فراهم شد به طوری‌که ظرفیت آن در سال آخر [[جنگ جهانی اول]] به یک میلیون تن در سال رسید. 

تا پیش از [[ملی شدن صنعت نفت]] رابطه صادرات نفت خام و ظرفیت پالایشگاه رابطه مستقیم بود ولی پس از ملی شدن به دلیل افزایش مصرف داخلی و کاهش صادرات، سهم بیشتری از فرآورده‌های پالایشگاه به مصرف داخلی رسید و بتدریج از نقش صادراتی آن کاسته شد. از سال ۱۳۳۹ نیز با ایجاد سیاست جدید انحصارات نفتی رفته‌رفته رابطه صادرات نفت خام و ظرفیت پالایشگاه آبادان نسبت معکوس پیدا کرد. چنان که اشاره شد منابع تامین کننده [[ذخایر نفت خام ایران|نفت خام]] پالایشگاه نیز گسترده‌تر شد و بیشتر خوراک آن از میدانهای نفتی [[اهواز]]، رگ سفید، مارون، مسجدسلیمان و هفتگل گچساران تامین می‌شد. پالایشگاه آبادان محصولات متنوعی از جمله چند نوع نفت کوره، نفت‌گاز، نفت چراغ، بنزین موتور، سوخت جت، بنزین هواپیما، سوخت دیزل و تراکتور و محصولات متنوع و متفرقه دیگر تولید می‌کرد. اوج تولید پالایشگاه پس از [[ملی شدن صنعت نفت]] در سال ۱۳۵۸ بود که حدود ۲۵ میلیون تن انواع فراورده‌های نفتی تولید کرد. 

اما پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] و با شروع [[جنگ ایران و عراق|جنگ تحمیلی]] و آسیب جدی در سال ۱۹۸۰ این پالایشگاه عملا از کار افتاد. پس از جنگ با تلاش توصیف‌ناپذیر و عزم و توان پرسنل، پالایشگاه مجددا راه‌اندازی شد و در سال ۱۹۸۹ میلادی توسط رئیس جمهور وقت افتتاح شد. از آن هنگام تا کنون ظرفیت پالایشگاه مرتبا افزوده شد و در اوایل سال ۷۵ به ۴۰۰ هزار بشکه در روز رسید. در حال حاضر واحدهای اصلی این پالایشگاه را تقطیر، کت کراکر، تبدیل کاتالیستی، روغن‌سازی اکسیداسیون و ایزومراسیون، ۳ واحد اسید سولفوریک‌سازی، تصفیه ثانوی بنزینهای موتور، بنزینهای هواپیما، نفت سفید، قیر، حلالها و بشکه پرکنی روغن موتور و قیر تشکیل می‌دهند. در این پالایشگاه واحدهای جدیدی نیز در دست طراحی و سفارش خرید است که یکی از اَنها واحد غلظت‌شکن و دیگری واحد تقطیر در خلاء است.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[پالایشگاه های نفت]]
* [[پالایشگاه تهران]]
* [[پالایشگاه اصفهان]]
* [[پالایشگاه تبریز]]
* [[پالایشگاه شیراز]]
* [[پالایشگاه باختران (کرمانشاه)]]

== منبع اصلی ==
مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
سیاوش مریدی

[[رده:اقتصاد و نظام اقتصادی]]