نمایش مبدأ برای اسلام آمریکایی

اسلام آمريكايي

علي كردي


اسلام آمريكايي: واژه‌اي كه امام خميني آن را در تقابل با اسلام ناب محمّد (ص) به كار مي‌بردند. اسلام آمريكايي ناظر بر قرائتي غير انقلابي و رفاه‌طلبانه از اسلام است كه در كشورهاي عربي و سران مرتجع آن حاكم است.

كاربرد واژه اسلام آمريكايي توسط امام خميني، در واقع نقد شديد و مخالفت با روحيات و ويژگي‌هايي است كه آمريكايي‌ها مايلند در ميان مسلمانان رسوخ كند. امام با برشمردن ويژگي‌هاي اسلام آمريكايي و اسلام ناب، اين دو رويكرد را كاملاً در مقابل هم قرار مي‌دهد. انتقال روحيات رفاه‌طلبانه در ميان مسلمانان قطعاً با رويكرد فرهنگي صورت مي‌گيرد. امام خميني در اين زمينه مي‌فرمايند: «جوان‌هاي ما بايد توجه داشته باشند به اين‌كه آمريكا با سرنيزه نمي‌آيد به ميدان شما، با قلم مي‌آيد به ميدان شما». (صحيفه نور، ج 10، ص 153)

در سال 1364 طي ملاقاتي كه امام با مسؤولين قوه قضاييه و وزارت خارجه داشتند به تأسيس بانك اسلامي توسط آمريكايي‌ها اشاره نمودند (صحيفه نور، ج 19، ص 195) و از آن زمان به طور جدي‌تر موضوع اسلام آمريكايي را بيان فرمودند. شاخصه اصلي اسلام آمريكايي در ديدگاه امام خميني، تحجر و مقدس‌نمايي در حوزه‌هاي علميه است كه آن را بسيار خطرناك معرفي مي‌كند. در بياني شيوا، طلاب جوان را از خطر مقدس‌مآبان و متحجرين پرهيز دادند: «اينها مروج اسلام آمريكايي‌اند و دشمن رسول‌الله. آيا در مقابل اين افعي‌ها نبايد اتحاد طلاب عزيز حفظ شود». (همان)

به اعتقاد امام خميني شاخص‌هاي اسلام آمريكايي عبارتند از: رفاه و تجمل (صحيفه نور، ج 21، ص 30)، اسلام التقاطي (همان، ص 74) اسلام پول و زور (همان، ج 20، ص 231)، اسلام سلطنتي (همان، ج 21، ص 30)، اسلام مقدس‌نماهاي متحجر (همان، ص 8)، اسلام راحت‌طلبان (همان، ج 20، ص 194) اسلام فرصت‌طلبان (همان)، اسلام فريب و سازش (همان، ج 20، ص 231)، اسلام حاكميت سرمايه و سرمايه‌داران بر مظلومين و پا برهنه‌ها (همان)، اسلام سرمايه‌داران خدانشناس (همان، ج 21، ص 8)، اسلام شاهنشاهي و ملوكي (همان، ج 18، ص 42).

اين ويژگي‌ها كاملاً مغاير با ويژگي‌هاي اسلام اصيل، انقلابي و حامي محرومين و مستضعفان است.

طرح اسلام ناب و اسلام آمريكايي با انتخابات مجلس سوم شوراي اسلامي همزمان شد. گروهي از اعضاي شوراي مركزي جامعه روحانيت نسبت به عملكرد جامعه انتقادهايي داشتند (خاطرات ناطق نوري، ج 2، ص 109)

گروه معترض، زمزمه انشعاب سر دادند و با كسب موافقت امام خميني اين انشعاب تحت عنوان «مجمع روحانيون مبارز» اتفاق افتاد. در آستانه انتخابات مجلس سوم، مجمع روحانيون به گونه‌اي دست به تبليغات زدند كه افكار عمومي جامعه تصور كرد جامعه روحانيت مبارز مصداق اسلام آمريكايي هستند. در نتيجه انتخابات با پيروزي مجمع روحانيون رقم خورد. آيت‌الله مهدوي‌كني دبيركل جامعه روحانيت به محضر امام رسيد و نسبت به اين قضيه اعتراض كرد. (آرشيو مركز اسناد، خاطرات مهدوي‌كني، شماره بازيابي 11477). حتي گروهي از طلاب قصد داشتند از جامعه مدرسين كه به زعم آنها نيز مصداق اسلام آمريكايي بود، جدا شوند كه امام شديداً با اين سوءتفاهم برخورد كرد.

امام در پيامي فرمودند: «همچنين كساني ديگر كه بدون استثناء به هر چه روحاني و عالم است حمله مي‌كنند و اسلام آنها را اسلام آمريكايي معرفي مي‌كنند، راهي بس خطرناك را مي‌پويند». (پيام استقامت، ص 15)

در حالي‌ كه طرح اسلام آمريكايي از سوي امام، توجه به مصاديقي چون اسلام عربستان سعودي است و هر تفكر ديگري كه گفتماني مشابه با آن دارد. قطعاً هر قرائتي از اسلام كه همسو با منافع آمريكايي‌ها و فرهنگ منحط غرب باشد، بدون هر گونه چارچوب مرزي، اسلام آمريكايي است. اسلام آمريكايي فقط نامي از اسلام دارد كه ويژگي‌هاي آن كاملاً مغاير با اسلام اصيل و ناب محمّدي (ص) است.


منابع

- خاطرات ناطق نوري، به كوشش مرتضي ميردار، تهران، مركز اسناد انقلاب اسلامي، جلد دوم، 1384

- آرشيو مركز اسناد انقلاب اسلامي، خاطرات آيت‌الله مهدوي‌كني، شماره بازيابي 11477

- پيام استقامت، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1367

- صحيفه امام، مركز مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي، تهران، وزارت ارشاد اسلامي، 1361، مجلدات 18، 15، 10، 19، 20 و 21