نمایش مبدأ برای باب، سید علی محمد شیرازی

'''باب، سيد علي محمد''' '''شيرازي'''، (محرم 1235 ـ شعبان 1266ق / نوامبر 1819 ـ ژوئيه 1850م)، مدعي بابيّت و مهدويت<sup>*</sup> و سپس آورندة آييني تازه. 

علي محمد در شيراز به دنيا آمد. در 19 سالگي به كربلا رفت و نزد سيد كاظم رشتي، جانشين شيخ احمد احسايي، پيشواي مكتب شيخيه، به تحصيل علوم ديني پرداخت.<sup>1</sup> پس از وفات سيد كاظم با اين ادعا كه «باب» يا واسطة امام زمان است، توانست در شيراز گروهي از پيروان او را گرد خويش آورد.<sup>2</sup> 

وي به همراه يارانش به مكه و سپس به بوشهر سفر كرد و آنجا در 1260ق / 1844م خود را قائم منتظر خواند و پس از چندي زبان به دعوي پيامبري گشود.<sup>3</sup> در شيراز او را دستگير كرده به مجلس مناظره‌اي با حضور علماي اسلامي بردند و به توبه واداشتند. باب پس از رهايي به اصفهان رفت و سپس به قلعة چَهريق در حوالي خوي تبعيد شد.<sup>4</sup> در اين زمان كار پيروان او بالا گرفته بود و جنبش‌هاي بابيان در نواحي مختلف ايران به درگيري‌هاي مسلحانه و سركوب آنان انجاميد. در نتيجه باب را كه در محاكمه‌اي ديگر در تبريز توبه‌نامه نوشته بود، به دستور حكومت مركزي دوباره از چهريق به تبريز بردند و در آنجا اعدام كردند.<sup>5</sup> مسلك باب بعدها زمينة پيدايش آئيني به نام بهائي<sup>*</sup> يا بهائيت گرديد. 

تعاليم باب مشتمل بر تأويل‌هاي باطني غريب از ''قرآن'' و احاديث بود. مشهورترين اثر او كتاب ''بيان'' است كه دو تحرير داشته است به عربي و فارسي.<sup>6</sup> باب در اين كتاب كه آن را ناسخ ''قرآن'' مي‌شمرد،<sup>7</sup> از مقام خويش و استمرار ظهورات الهي سخن گفته است.<sup>8</sup> 

'''مآخذ:''' 

1-    ميرزاجاني كاشاني. '''''نقطة الكاف'''''. به كوشش ادوارد براون، ليدن: 1328ق / 1910م، ص 109-110؛ زعيم‌الدوله'''''. مفتاح باب الابواب.''''' ترجمة حسن فريد گلپايگاني، تبريز: 1335، ص 73-74؛ آقاخان كرماني و روحي كرماني. '''''هشت بهشت.''''' بي جا، بي تا، ص 276-277. 

2-    ميرزاجاني كاشاني. همان. ص 105-106؛ اعتضادالسلطنه. '''''فتنة باب'''''. به كوشش عبدالحسين نوايي، تهران: نشر علم، 1377، ص 10-14.

3-    ميرزاجاني كاشاني. همان. ص 135؛ '''''بيان عربي'''''. ص 3.

4-    اعتضادالسلطنه. همان. ص 15-29؛ كسروي. احمد. '''''بهاييگري'''''. تهران: بامداد آزادگان، ص 36-42.

5-    اعتضادالسلطنه. همان. ص 96 به بعد؛ كسروي. همان. ص 42-52؛ براي شرح مناظرة علما با او، نك: نيرممقاني محمدتقي، ''گفت و شنود سيد علي محمد باب با روحانيون تبريز''، تهران: نشر تاريخ ايران، 1374؛ نيز: 

Brown, E, G., '''''Materials for the Study of the Babi Religion,''''' Cambridge, 1961, P. 283 ff.

6-    دربارة آثار باب نك: Ibid. PP. 200-211.

7-    '''''بيان فارسي'''''. ص 54. 

8-    نيزنك: همان. ص 3-4؛ براون. مقدمة '''''نقطة الكاف'''''. كا ـ كر؛ آقاخان كرماني و روحي كرماني. '''''هشت بهشت'''''. ص 273-275.