نمایش مبدأ برای ابونصر منصور بن عراق

'''ابونصر منصور بن عراق'''، رياضي‌دان و ستاره شناس ايراني اواخر سدة4 و اوايل سدة 5 هجري قمري و استاد ابوريحان بيروني*. وي از شاهزادگان آل عراق بود كه تا اواخر سدة 4ق بر خوارزم فرمان مي‌راندند. او در انجمن علمي خوارزمشاهيان آل مأمون در گرگانج با ابن سينا*، بيروني* و دانشمندان بزرگ ديگر همنشين بود. گفته‌اند كه سلطان محمود غزنوي پس از فتح گرگانج در 408ق او را به اتهام بدديني به دار آويخت اما منابع ديگر اين خبر را تأييد نمي‌كند.<sup>(4و5و7)</sup> بيروني بر آن است كه ابونصر در ابداع و اثبات شكل مغني يا قضية سينوس‌ها بر بوزجاني*، خجندي* و كوشيار گيلاني* پيشي داشته است.<sup>(3و6)</sup> حل گونه‌اي از معادلات درجة سوم و اشاره به مفهوم مثلث قطبي از ديگر كارهاي اوست.<sup>(7)</sup> ماكس كراوزه يكي از آثار وي را به آلماني ترجمه كرده و برخي آثار ديگر ابونصر نيز در تاريخ رياضيات مهم‌اند.<sup>(1و4)</sup>  

'''مآخذ:''' 

1-     ابونصر عراق. '''''رسائل'''''. حيدرآباد دكن: 1367ق. 

2-    بيروني. ''الآثار الباقية''. به كوشش ادوارد زاخاو، لايپزيگ: 1906م، ص 184. 

3-    بيروني. ''مقاليد علم الهيئة''. به كوشش ماري ترز دوبارنو، دمشق: 1985م، ص 101.

4-    سجادي، صادق. «ابونصر منصور بن عراق»، ''دايرة المعارف بزرگ اسلامي''. ج 6.

5-    قرباني، ابوالقاسم. زندگي‌نامة رياضي‌دانان دورة اسلامي. تهران: 1365ش، ص 113. 

6-    كرامتي، يونس. «بوزجاني»، ''دايرة المعارف بزرگ اسلامي''. ج12.

7-     كرامتي، يونس. كارنامة ايرانيان. تهران: 1380، ص 98-100.

سید محمد حسین احمدی