نمایش مبدأ برای علی بن ربن طبری

علي بن ربن طبري، ابوالحسن، فرزند سهل، پزشك، داروشناس و متكلم ايراني سدة 3ق/9م. در خانواده‌اي مسيحي و احتمالا در مرو زاده شد. پزشكي را نزد پدر آموخت و از آثار پزشكان يوناني نيز (احتمالا به واسطة ترجمه‌هاي سرياني و نه عربي) بهره برد. در جواني به مازيار فرزند قارن، فرمانرواي طبرستان پيوست و پس از پايان كار او، به بغداد رفت و در روزگار معتصم، واثق و متوكل از نزديكان خلفاي بغداد بود. در حدود 240ق / ؟م به اسلام گرويد و كتاب ''الدين و الدوله في اثبات نبوه النبي محمد (ص)'' را  در اثبات برتري اسلام بر ديگر اديان نوشت.<sup>1و2و3</sup> مهمترين اثر وي ''فردوس الحكمه''، يك دايره المعارف علوم طبيعي است كه در آن از حكمت طبيعي، تاريخ تكامل، پزشكي و روانپزشكي (طب الابدان و الانفس)، داروسازي، تغذيه، اقليم شناسي. كيهان شناسي و نجوم نيز سخن گفته شده است.<sup>4</sup> مطالب اين كتاب از ديدگاه دانش پزشكي ارزش چنداني ندارد و به هيچ روي به پاي آثار رازي<sup>*</sup>، اهوازي<sup>*</sup>، ابوالحسن طبري<sup>*</sup>، ابن سينا<sup>*</sup> و ديگر پزشكان برجستة ايراني نمي‌رسد.<sup>5و6</sup> گرچه از تجربيات پزشكي خود و پدرش سخن مي‌گويد، اما چنين مي‌نمايد كه تجربيات درماني چندان ارزشمندي نداشته است. علي بن ربن بيش از همه از پزشكان و فيلسوفان يوناني و در درجة نخست از ارسطو و اسكندر افروديسي، بقراط و جالينوس نقل قول مي‌كند. مطالبي كه وي دربارة پزشكي هندي آورده است، به نظر مايرهوف از ترجمة عربي آثار هندي برگرفته شده است.<sup>7</sup> 

'''مآخذ:''' 

1.    ابن ابي اصيبعه. '''''عيون الأنباء'''''. به كوشش آگوست مولر، قاهره: 1299ق، ج1 ، ص 308-309.

2.    علي بن ربن. ''الدين و الدوله في اثبات نبوه النبي محمد (ص)''. به كوشش عادل نويهض، بيروت: 1977م، ص 32، 98-99.

3.    ابن نديم. '''''الفهرست'''''. به كوشش گوستاو فلوگل، لايپزيك: 1872م، ص 296.

4.    علي بن ربن. '''''فردوس الحكمة'''''. به كوشش محمد زبير صديقي، برلين: 1928م.

5.    Browne, E. G., '''''Arabian Medicine''''', Cambridge, 1962, p 37-44.

6.    Meyerhof, M., “Ali ibn Rabban at.Tabari ein Persischer Arzt des 9. Jahrhundert n. Chr.”, ZDMG, 1937, vol 85, pp 38-68.

7.     Sezgin, F., '''''Geschichte des Arabischen schrifttums''''', Leiden, vol 3, 1970, pp 236-240.


یونس کرامتی