نمایش مبدأ برای ابوالحسن غفاری

 
ابوالحسن غفاری [ابوالحسن ثانی] 1229ق-1813م/1283ق- 1826)، نقاش، تصویرگر، از برجسته‌ترین هنرمندان عهد ناصری، او بنیانگذار نخستین هنرکده، و پیشگام هنر گرافیک در ایران به شمار می‌آید. می‌توان کار او را همچون پلی دانست که [[پیکرنگاری درباری]]<sup>*</sup> را به نقاشی کمال‌الملک<sup>*</sup> می‌پیوندد<ref>کریم‌زاده تبریزی، محمدعلی (1369). احوال و آثار نقاشان قدیم ایران. لندن: پرینت تودی، جلد اول.</ref>. 

او در [[کاشان]] متولد شد. در نوجوانی به شاگردی مهرعلی<sup>*</sup> درآمد. با نقاشی تابلوی رنگ و روغنی از چهره [[محمدشاه قاجار|محمدشاه]] (1258ق /1842م) در جمع نقاشان درباری پذیرفته شد. در حدود (1847م/ 1263ق) رهسپار سفر ایتالیا شد. در 3 یا 4 سالی که در این کشور اقامت داشت به رونگاری از تابلوهای استادان اوج رنسانس پرداخت. بعد از بازگشت از سفر، نقاش‌باشی دربار ناصرالدین شاه شد<ref name=":0">پاکباز، روئین (1378). دایرهالمعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر.</ref>. یکی از کارهای مهم او در این دوران نقاشی هفت‌پرده برای عمارت نظامیه بود. میرزا آقاخان نوری اعتمادالدوله ـ جانشین امیرکبیرـ در حدود (1270ق /1854م) سمت پائینی باغ و قصر نگارستان (جنوب میدان بهارستان کنونی) باغ و عمارتی برای فرزندش، میرزا کاظم‌خان نظام‌الملک احداث کرد. او از میرزا ابوالحسن خان خواست که به تقلید از صف‌سلام [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی‌شاه]] در کاخ نگارستان در قسمت بالای تالار پذیرایی، تصویری از ناصرالدین شاه و  شاهزادگان و... را نقاشی کند. این تابلو که در (1274ق /1858م) به پایان رسید شامل 94 پیکره از رجال آن روزگار است. 
[[پرونده:صنیع الملک19.jpg|بندانگشتی|نقاشی از محمد شاه، برگرفته از آکادمی رشیدی( 2023). تاریخچه نقاشی ایران: زندگی‌نامه صنیع الملک کاشانی نقاش ایرانی، قابل بازیابی از [https://academyrashidi.com/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B5%D9%86%DB%8C%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C/ https://academyrashidi.com/]]]
یکی دیگر از کارهای سترگ او، تصویر کردن کتاب [[هزار و یک شب]]<sup>*</sup> بود. این کتاب در شش جلد و مشتمل بر 1143 صفحه است<ref name=":1">ذکاء، یحیی (1382). زندگی و آثار استاد صنیع‌الملک. ویرایش و تدوین سیروس پرهام، تهران: مرکز نشر دانشگاهی: سازمان میراث فرهنگی کشور.</ref>. در (1277ق /1861م) ریاست روزنامه «وقایع‌التفاقیه» به او سپرده شد. او نام روزنامه را به «روزنامه دولت علیه ایران» تغییر داد و آرم شیر و خورشید سر لوح روزنامه و تصویر رجال و بزرگان عهد ناصری را در هر شماره طراحی کرد. در (1277ق /1861م) [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] لقب صنیع‌الملک را به او داد و اجازه یافت نخستین هنرستان دولتی نقاشی و چاپ را تأسیس کند (1277ق /1861م). تاریخ وفات او حدود (1283ق /1867م) است<ref name=":1" />.

پرده‌های صنیع‌الملک که پیش از سفر به اروپا، نقاشی شده است، نشان از مهارت او در اسلوبِ پرداز دارد. بعداً، با رونگاری از آثار استادان کلاسیک، تغییر در اسلوب و شیوه کار او پدید آمد. او با سایه روشن کاری ملایم و رنگ‌آمیزی غنی آشنا شد و اصول و قواعد علمی طبیعت پردازی اروپایی را درک کرد. با این حال او همواره کوشید به تلفیقی تازه از سنت‌های تصویری اروپایی و ایرانی دست یابد. او در چهر‌ه‌نگاری واقع‌گرا، نه تنها در شبیه‌سازی خصوصیات ظاهری، بلکه در نمایاندن حالات و سکنات و شخصیت مدل نیز دستی توانا داشت<ref name=":0" />.

از جمله آثار نقاشی او: حاج میرزا آقاسی صدراعظم (1262ق/ 1845م)، خورشید خانم (1259ق/ 1843م) شاهزاده عبدالصمد میرزا و عزالدوله) و عمله خلوت در چمن سلطانیه (1276ق/ 1859م).

از جمله آثار چاپی او در روزنامه: چهره حاجی آقا بابا حکیم‌باشی رشتی ملک الاطبا. مرگ درویشی که به دروغ سوگند یاد کرد.

از جمله آثار تصویرگری: مرقع شکارگاه ناصرالدین شاه (1274- 1277ق/ 1857- 1860م) هزار و یک شب (1269ـ 1276ق/ 1852ـ 1859م).

== نیز نگاه کنید به ==


== کتابشناسی ==
<references />

== منبع اصلی ==
دانشنامه ایران


علی بوذری