نمایش مبدأ برای سلطان محمد عراقی

[[پرونده:45678888899.jpg|بندانگشتی|برگی از حافظ به قلم سلطان محمد، به سال ۱۵۲۵، برگرفته ار ویکی پدیای فارسی، قابل بازیابی از [https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1#:~:text=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86%20%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%8C%20%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4,%D8%AF%D8%B1%20%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%AA%DB%8C%20%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%AF. https://fa.wikipedia.org/wiki/.]]]
سلطان محمد عراقی، (سده 10 ق / 16 م)، از برجسته‌ترین استادان نگارگر و از بنیانگذاران مکتب دوم تبریز<sup>*</sup><ref>پاکباز، روئین (1378). دایره‌المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ص 308.</ref>. 

از دوران کودکی و جوانی او اطلاعی در دست نیست<ref>کریم‌زاده‌تبریزی، محمدعلی (1376). احوال و آثار نقاشان قدیم ایران و برخی از مشاهیر نگارگر هند و عثمانی. تهران: مستوفی.</ref>، احتمالاً، پیش از شکل‌گیری حکومت صفوی، در خدمت ترکمانان بود و بعداً به کارگاه کتاب‌سازی صفویان در تبریز وارد شد<ref name=":0">پاکباز، روئین (1378). دایره‌المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ص 309.</ref>. گویا استاد نقاشی شاه طهماسب اول بوده است<ref>شریف‌زاده، سید عبدالمجید (1375). تاریخ نگارگری در ایران. تهران: حوزه هنری، ص 130.</ref> و بعد از کمال‌الدین بهزاد<sup>*</sup>، به ریاست کتابخانه سلطنتی منسوب شد<ref>شریف‌زاده، سید عبدالمجید (1375). تاریخ نگارگری در ایران. تهران: حوزه هنری، ص 131.</ref>.

او با تلفیق دستاوردهای مکتب نگارگری ترکمانان همچون رنگ درخشان، شاد و پرتحرک و ساختار سنجیده مکتب نگارگری تیموریان به شیوه شخصی و ابتکاری خود دست یافت<ref>کن بای، شیلا (1378). نقاشی ایرانی. تهران: دانشگاه هنر، ص 81.</ref>.

از ویژگی‌های آثار او می‌توان به ترکیب‌بندی پیچیده و بغرنج، تجسم حالت‌های متنوع، هماهنگی جسورانه رنگ‌ها، و ریزه‌کاری‌های سنجیده<ref name=":0" /> شوخ طبعی در طراحی و ترکیب‌بندی<ref name=":1">رابینسن، ب. و (1375). تاریخ نگارگری ایران. ترجمه یعقوب آژند. تهران: مولی، ص 54.</ref> اشاره کرد. او اسلوب خاصی را در بازنمایی کوه‌ها به کار می‌برد؛ و گاه صخره‌ها را به صورت آدمیان و حیوانات بازنمایی می‌کرد. 

او با همکاری افرادی چون آقا میرک و میرمصور، نسخه‌های دیوان میر علیشیر نوایی، خمسه طهماسبی<sup>*</sup> و [[شاهنامه تهماسبی|شاهنامه طهماسبی]]<sup>*</sup> را مصور کرد<ref name=":0" />. چند نگاره از دیوان حافظ موسوم به حافظ کارتیه به او منسوب است<ref name=":1" />. از شاگردان او می‌توان به محمدی<sup>*</sup> و میرزا علی (پسر سلطان محمد) اشاره کرد<ref>کریم‌زاده‌تبریزی، محمدعلی (1376). احوال و آثار نقاشان قدیم ایران و برخی از مشاهیر نگارگر هند و عثمانی. تهران: مستوفی، ص 220.</ref>. 

از جمله آثار او: بارگاه کیومرث [شاهنامه طهماسبی]، ضیافت عید فطر [دیوان حافظ]، معراج حضرت رسول [خمسه طهماسبی].

== نیز نگاه کنید به ==


== کتابشناسی ==
<references />

== منبع اصلی ==
دانشنامه ایران

== نویسنده مقاله ==
علی بوذری