نمایش مبدأ برای موسیقی کافه ای

موسیقی کافه‌ای، نوعی موسیقی مردم پسند شهری که بر اثر تحول محیط مطربی در سال‌های 1330 به‌وجود آمد. با موسیقی کافه‌ای، برای نخستین بار در محیط مطربی شاهد تقسیم کار موسیقیایی، به تقلید از محیط رسمی، و ظهور آهنگساز (یا تنظیم‌کننده)، ترانه سرا و خواننده می‌شویم<ref>فاطمی، ساسان.(1382). «نگاهی گذرا به پیدایش و رشد موسیقی مردم‌پسند در ایران از ابتدا تا سال 1357»، فصلنامه موسیقی ماهور، شماره 22، زمستان، ص 32.</ref>. مهم‌ترین محل رشد این موسیقی کافه‌های پایین شهر، به ویژه کافه‌های لاله‌زار، بود که مهم‌ترین مشتریان دائمی آن‌ها را گردن‌کلفت‌ها (نسل جدید لوطی‌ها و داش مشدی‌های دوره قاجار)، تشکیل می‌دادند<ref>فاطمی، ساسان(1381). «لوطی‌ها و موسیقی»، فصلنامه '''''موسیقی ماهور'''''. شماره 16، تابستان، ص 95.</ref> . 

کارگران (رپرتوار) این موسیقی که عوامل مختلفی را از موسیقی‌های دیگر به عاریت می‌گرفت، در ابتدا عموماً از ترانه‌های رادیویی تشکیل می‌شد که مطرب‌ها در آن‌ها تخصص داشتند. با این حال، تقلید از ترانه‌های رادیویی و استفاده از ترانه‌های اندرونی و عناصر موسیقی غزلخوانی، که مطرب‌ها همواره از آن‌ها، به خصوص از دومی، اجتناب می‌کردند، موسیقی کافه‌ای را از موسیقی مطربی دور می‌کرد. 

نخستین خوانندگان این موسیقی زنان بودند. مهوش را، که توانسته بود بر روی صحنه کافه‌های بالای شهر نیز ظاهر شود و طیف وسیعی از شنوندگان را، تقریباً از هر قشر فرهنگی‌ای، به خود جلب کند، باید مهم‌ترین نماینده موسیقی کافه‌ای به حساب آورد<ref>فاطمی، ساسان.(1381). «شكل‌گیری روحوضی و تحول سنت مطربی»، فصلنامه '''''موسیقی ماهور'''''. شماره 18، زمستان، ص 131.</ref>. آفت و پریوش از دنباله‌روان وی محسوب می‌شوند که، اما، هرگز نتوانستند از محیط کافه‌های لاله‌زاری فراتر روند. 

خوانندگان مرد اساساً با ظهور موسیقی معروف به کوچه بازاری که از موسیقی عربی الهام می‌گرفت در این حوزه ظاهر شدند. این موسیقی، که مبدع آن را احتمالا باید قاسم جبلی دانست، سازهای عربی، یعنی قانون، عود و دربوکه، را به خدمت می‌گرفت و بر اساس ترانه‌های مردم‌پسند عربی ساخته می‌شد. همین ویژگی‌ها موجبات طرد این موسیقی را از رادیو و بعد تلویزیون فراهم آورد و موسیقی تازه بهترین محیط برای پرورش خود را در کافه‌های پایین شهر یافت. موسیقی کوچه بازاری به این ترتیب وارد کارگان موسیقی کافه‌ای شد و بخش جدی و مردانه این کارگان (در مقابل بخش فکاهی و زنانه) را تشکیل داد. از میان نمایندگان مهم این موسیقی (غیر از قاسم جبلی) می‌توان به داود مقامی، علی نظری، جواد یساری و روح‌پرور (از معدود زنان خواننده در این سبک) اشاره کرد. غیر از مهوش، دو خواننده دیگر از موسیقی کافه‌ای، سوسن و آغاسی، نیز توانستند مقبولیت عام پیدا کنند<ref>اطلاعات اساساً از طریق کار میدانی و در جریان گفت‌وگو با مطرب‌های سالخورده کسب شده است.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
دانشنامه ایران

== نویسنده مقاله ==
محمدرضا درویشی