نمایش مبدأ برای موسیقی کردستان

كردستان هم به دلیل گستردگی و تنوع موسیقایی و هم قدمت انواعی از موسیقی از نواحی مهم موسیقایی ایران است. از منظرتاریخی موسیقی كردستان را می‌توان به دو بخش تقسیم كرد كه شامل دوره‌های باستانی و میانه است.

=== 1. دوره باستانی ===
ریشه‌های این بخش متعلق به پیش از اسلام است. آوازهای هوره، سیاچمانه، نمونه‌هایی از آوازه‌های بیت و حیران و برخی مقام‌های اجرا شده با سرنا<sup>*</sup> و دوزله<sup>*</sup> متعلق به این دوره‌اند. هوره منشاء شكل‌گیری بسیاری از آوازهای دوره‌های گذشته است و مقام‌های آن با تغییر شكل مناسب توسط بیت‌خوانان در اجرای منظومه‌ها و حكایت‌‌های كُردی و نیز توسط خوانندگان چَپلَه و گوشی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

=== 2. دوره میانه ===
بسیاری از نمونه‌های موسیقی كُردی متعلق به این دوره‌اند. به این بخش از موسیقی گاه عنوان گورانی داده می‌شود. ترانه‌ها و آهنگ‌های رقص غالباً متعلق به این دوره‌اند كه با آواز، سرنا<sup>*</sup> و دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup> و تمبك<sup>*</sup>، نی<sup>*</sup>(شمشال)، نرمه‌نای<sup>*</sup> و گاه كمانچه<sup>*</sup> و دایره<sup>*</sup> و دف<sup>*</sup> اجرا می‌شوند. این بخش، گسترده‌ترین بخش از موسیقی كردستان محسوب می‌شود.

بخش‌ گسترده‌ای از موسیقی دوره میانه را موسیقی‌‌های رقص تشكیل می‌دهد. گریان، فتاح و فتاح پاشایی، چپی، سرجار، پشت پا، لبلان و... از مهم‌ترین مقام‌های رقص در كردستان است.

موسیقی دراویش قادریه كه با آواز، دف<sup>*</sup> و تاس<sup>*</sup> در خانقاه‌ها اجرا می‌شود به موسیقی صوفیانه ـ مذهبی این ناحیه متعلق است. دراویش نقشبندیه نیز در خانقاه‌های خود در حد محدودی از موسیقی بهره می‌جویند. (لالایی‌ها) ترانه‌ها، مرثیه‌ها و آوازهای كار بخش‌های دیگر موسیقی كردستان است<ref>کار میدانی</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''دایر ه المعارف سازهای ایران'''''. جلد دوم، تهران: ماهور .</ref><ref>اردلان، حمیدرضا، بروشور آلبوم موسیقی كردستان. تهران: انجمن موسیقی ایران.</ref>.

== مآخذ ==