نمایش مبدأ برای تجدد، روزنامه

'''تجدد، روزنامه،''' اين روزنامه در تبريز به مديري شيخ محمد خياباني تأسيس و ظاهراً شمارة اول آن در جمادي‌الآخر 1335ق منتشر شد و انتشار آن تا قتل خياباني (1338ق)، به طور هفتگي و با چاپ سربي ادامه يافت. مرحوم تربيت در اثر خود «دانشمندان آذربايجان» مدير اين روزنامه را ابوالقاسم فيوضات و شيخ محمد خياباني ذكر مي‌كند. محمدعلي بامداد نيز تاريخ تأسيس روزنامه را 1337ق مي‌داند. اين روزنامه به منظور تنوير افكار و ترويج مسلك و مرام كميتة انجمن ايالتي منتشر مي‌شد و ارگان اين فرقه بود. ميرزا تقي‌خان رفعت (مدير مجلة آزاديستان) سردبيري آن را به عهده داشت و از نويسندگان آن بود.سلسله مقالات «آزادي‌ها» به قلم او در اين روزنامه به چاپ مي‌رسيد. او از آن‌جايي كه از طرفداران تجدد ادبي و اجتماعي ايران بود، مقالاتي نيز دربارة مسألة تجدد در ادبيات در اين روزنامه درج مي‌كرد. روزنامة تجدد، به لحاظ درج جزئيات اوضاع آذربايجان، مخصوصاً نطق‌هاي روزانة خياباني كه نمايانگر افكار، مقام و مبارزات اوست، حائز اهميت است.


'''مآخذ:'''

آريان‌پور، يحيي. '''''از صبا تا نيما'''''. ج2، تهران: 1372، ص224، 314، 336، 437، 451-452؛ بامداد، محمدعلي. '''''شرح حال رجال ايران'''''. ج6، تهران: 1374، ص196-198؛ تربيت، محمدعلي. '''''دانشمندان آذربايجان'''''. انتشارات بنياد كتابخانة فردوسي، چ2، ص408؛ صدرهاشمي، محمد. '''''تاريخ جرائد و مجلات ايران'''''. ج2، اصفهان: انتشارات كمال، ص105-106؛ مجيدي، موسي. '''''تاريخچه و تحليل روزنامة آذربايجان''''' (1230-1380)، تهران: كتابخانة ملي جمهوري اسلامي ايران، 1382، ص90-91؛ '''''شرح حال و اقدامات شيخ محمد خياباني'''''. به قلم چند نفر از دوستان و آشنايان او، انتشارات سحر، 1356، ص5، 28.

نادره جلالی