نمایش مبدأ برای ایران اشكانی، دین

'''ایران اشکانی، دین'''، آگاهی‌های موجود درباره دین در عصر اشکانیان اندک، و از این رو، اظهار نظر قطعی در این باره دشوار است. در دوران اشکانی، عقاید دینی ایرانیان با ادیان خارجی در آمیخت، اما تأثیر یونانی‌گرایی (هلنیسم) بر آن قوی‌تر بود.<sup>1</sup>

با اینکه روزگار اشکانیان دوره تسامح دینی بود، احتمالاً خود ایشان زرتشتی بوده‌اند.<sup>2</sup> هر چند مدارکی درباره زرتشتیگری اشکانیان وجود دارد، این اسناد به سرزمین اصلی ایران تعلق ندارد و بیشتر به سرزمین‌های مجاور، مانند ارمنستان و آسیای صغیر مربوط می‌شود.<sup>3</sup> این احتمال هست که کمبود اطلاعات درباره دین عصر [[پارتیان]]، به سبب تبلیغات منفی [[ساسانیان]] در این باره بوده باشد.<sup>4</sup> به روایت متن پهلویِ ''دینکرد''<sup>*</sup>، ولاش (اول ؟) اشکانی فرمان داد تا ''[[اوستا]]''<sup>*</sup> و زند را که اسکندر مقدونی پراکنده کرده بود، گردآوری کنند.<sup>5</sup> با وجود این، اسناد به دست آمده از شهر نِسا نشان می‌دهد که پارتیان پیش از این تاریخ نیز زرتشتی بودند. مردم نسا در عصر اشکانی تقویم زرتشتی را به کار می‌بردند که نام‌های زرتشتیِ ماه‌ها و روزها در آن دیده می‌شود.<sup>6</sup> 

مطالب ذکر شده در منابع یونانی و رومی نیز اعتقاد به آئین زرتشت را در عصر اشکانیان تأیید می‌کند. بر این اساس، ایرانیان مردگان خود را در فضای باز قرار می‌دادند و سپس استخوان‌ها را در اَستودان جای می‌دادند. همچنین، آتش جاودان در شهر آساک نگهداری می‌شد.<sup>7</sup> 

گزارش مربوط به سفر تیرداد، شاهزاده اشکانی به روم نیز نشان می‌دهد که وی به سبب پرهیز از آلودن آب، سفر دشوار زمینی را برگزید.<sup>8</sup> روایت بعضی از این دسته نویسندگان نیز، شاهدی است بر این که بسیاری از آئین‌های موجود در «وندیداد» در زمان اشکانیان اجرا می‌شده است.<sup>9</sup> 

شواهدی از پرستش مهر<sup>*</sup> نیز در عصر اشکانی در دست است.<sup>10</sup>  

'''مآخذ:''' 

1-    دوشن ـ گیمن، ژاک. '''''دین ایران باستان'''''. ترجمه رویا منجم، تهران: فکر روز، 1375، ص 273؛ نیولی، گراردو. '''''زمان و زادگاه زرتشت'''''. ترجمه سید منصور سید سجادی، تهران: آگه، 1381، ص 280. 

2-    بویس، مری. '''''چکیده تاریخ کیش زرتشت'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: صفی علیشاه، 1377، ص 207-208؛ 

Boyce, M. '''''Zoroastrianism, its Antiquity and Constant Vigour'''''. New York: Mazda, 1992, P. 133.

3-    ویزهفر، یوزف. '''''ایران باستان'''''. ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: 1377، ص 188. 

4-    نیولی. همانجا؛ فرای، ریچارد. '''''میراث باستانی ایران'''''. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: علمی و فرهنگی، 1377، ص 320. 

5-    دوشن ـ گیمن. همان. ص 273؛ همو، «دین زرتشت»، '''''تاریخ ایران کمبریج'''''. ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر، 1377، ج 3 (2)، ص 293؛ 

Duchesne – Guillemin, J. «Zoroastrian Religion», P. 867. 

6-    دوشن ـ گیمن. همان. ص 294؛ فرای. همان. ص 323. 

7-    کالج، ملکوم. '''''پارتیان'''''. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: سحر، 1357، ص 89-90؛ ویزهفر، یوزف. همان. ص 188-189؛ بویس، مری. '''''زردشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 116، 120-122؛ 

Boyce, M. '''''Zoroastrianism,Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, PP. 90-91.

8-    کالج. همان. ص 90.

9-    فرای. همان. ص 323. 

10-  دوشن ـ گیمن. همان. ص 276.