نمایش مبدأ برای آفرینش(دردین زرتشت)

[[آفرینش(دردین زرتشت)|'''آفرینش''' (در دین زرتشتی)]]، فرآیند پیدایش کائنات در دوره دوازده هزار ساله هستی مطابق دین مزدایی.

در [[زرتشتی، دین|دین زرتشتی]] / مزدایی، هستی، از ابتدا تا حدوث آخرالزمان در محدوده زمانی دوازده هزار ساله‌ای حرکت می‌کند، و این دوازده هزار سال به چهار دوره سه هزار ساله تقسیم می‌شود،<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26؛ '''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol. VI, P. 303.</ref> یعنی یک سال کیهانی.

در متون پهلوی، در آغاز، اهورا مزدا (سرور دانا) در روشنی بی پایان و در بالا و اهریمن نادان در تاریکی بی پایان و در پایین هستی جای داشتند و میان آن‌ها خلأ بود. اهریمن به بالا آمد، روشنی را دید و آن را از خود برتر یافت، پس به جهان تاریکی رفت و دیوان را آفرید تا به قلمرو نورانی خداوند حمله آورد. اهورا مزدا به او پیشنهاد سازش و انجام نبرد در نه هزار سال بعد را داد و اهریمن که از آینده ناآگاه بود، آن را پذیرفت. سپس اهورا مزدا دست به کار آفرینش زد<ref>'''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ترجمه محمدتقی راشد محصل، تهران: 1366، ص 1 و2؛ '''''Enc. Iranica''''', ibid.</ref>. او جهان را در دو مرحله آفرید: نخست حالت مینوی و آن گاه بدان هستی مادی بخشید (گیتی) و با این کار آفرینش کامل و عرصه برای نبرد با بدی و از بین بردن آن فراهم شد<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 49؛ موله، م. '''''ایران باستان'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: دانشگاه تهران، 1356، ص100 و 101؛ نیز: Boyce, M. Zoroastrians, '''''Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 25.</ref>.

او ابتدا امشاسپندان را آفرید که جلوه‌های خود اویند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 15-17.</ref> و سپس ایزدان را به وجود آورد که قوای مقابل دیوان‌اند<ref>آموزگار، ژاله. '''''تاریخ اساطیری ایران'''''. تهران: سمت، 1374، ص 17-33.</ref>. در ''اوستای متأخر'' آمده که پس از ایزدان، از روشنی بی کران آتش، از آتش باد، از باد آب، از آب زمین و همه هستی مادی آفریده شد<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 45.</ref>.

ترتیب آفرینش گیتی در سه هزاره دوم بدین قرار است: آسمان، آب، زمین، گیاه، جانور و انسان.

در ''بندهش'' آمده که اورمزد آسمان را در 40 روز، آب را در 55 روز، زمین را در 70 روز، گیا ه را در 25 روز و گوسفند را در 75 روز و انسان را در 70 روز آفرید و پس از هر یک از این آفرینش‌ها 5 روز درنگ کرد<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 41-42؛ '''''گزیده‌های زادسپرم'''''. ص 3؛ Duchesne - Guillemin, J., '''''Religion of Ancient Iran.''''' Bombay: 1973, PP. 212-213.</ref>.

همچنین، وی گاو «ایوداد» یا «ایوَکْداد»(Ēvakdād)، یعنی یکتا آفرید، و انسان نخستین یا گیومرث، به معنای زنده میرا، را که نمونه انسان کامل است، خلق کرد<ref>آموزگار. همان. ص 41؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطوره بیان نمادین'''''. تهران: سروش، 1377، ص 94؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 28.</ref>. این آفریدگان گیتی در این مدت 3 هزار سال بی حرکت و فعالیت بر جای ماندند<ref>كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 26.</ref>.

در ابتدای ''سه هزاره سوم اهریمن''، به آفریده‌های مزدا حمله برد، آب را به زهر جانوارن موذی آمیخت؛ زمین را شکاند و لرزاند و کوه ایجاد شد؛ زمین به 6 قسمت شد؛ به گیاه حمله کرد؛ همچنین به گاو حمله کرد و چون او مرد، از اندام‌هایش غلات و گیاهان شفابخش از زمین روئیدند. به علاوه، نطفه او به ماه رفت و پالوده شد و انواع گوناگون حیوانات مفید از آن ایجاد شدند. گیومرث نیز پس از سپری کردن زمان تعیین شده، با حمله دیومرگ مرد و به پهلوی چپ افتاد، نطفه او با روشنی خورشید پاک شد و بشر از آن به وجود آمد. ابتدا مشی و مشیانه به صورت دو شاخه ریواس در هم پیچیده از زمین روییدند و آن‌گاه تبدیل به پیکر آدمی شدند. از ایشان 6 پسر و دختر زاده شدند و تمام نسل بشر از ایشان به‌وجود آمد<ref>'''''بندهش'''''. ص 51-67؛ '''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرائی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی،  1367، ص 56؛ كریستن‌سن، آرتور. '''''نخستین انسان و نخستین شهریار'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر نو، 1364، ص 27 به بعد؛ '''''Enc. Iranica''''', Vol. VI, PP. 303-304.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==
[[آفرینش(در اسلام)]]

[[زرتشتی، دین]]

[[زرتشت]]

== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ندا اخوان اقدم
[[رده:ادیان و مذاهب]]
[[رده:ادیان]]