نمایش مبدأ برای تئاتر فردوسی

'''تئاتر فردوسی'''، از تماشاخانه‌های غیرسنتی در تهران. این تماشاخانه در 1324ش. با نظارت [[عبدالحسین نوشین]] و به كوشش عمویی و وثیقی (صاحب آن) برای اجرای نمایش‌های غیرسنتی و نمایشنامه‌های فرنگی تأسیس شد. 

محل این تماشاخانه در كوچه‌ی باربد در لاله‌زار بود و گروه بازیگران نوشین گردانندگان آن را در اجرای نمایش یاری می‌كردند. نوشین در همین تماشاخانه برای آموزش بازیگری، كلاس‌های بازیگری ترتیب داد.<sup>1</sup> 

اولین نمایش گروه فردوسی، «پرندة آبی» با موفقیت همراه بود و طلیعه‌ی تئاتری نوین را نوید می‌داد. 

برای اولین بار در ایران در تماشاخانه فردوسی سن‌گردان تعبیه شد و با آن زمان فواصل پرده‌ها به حداقل رسید. سن‌گردان از یك طرف و اجرای نمایش‌هایی با كیفیت بالا از طرف دیگر، سیل علاقه‌مندان به نمایش را از تهران و حتی از شهرهای دور به این تماشاخانه‌ كشاند.<sup>2</sup> 

شبی از شب‌ها، نعمت‌الله جهانبانویی (روزنامه‌نگار)، به وثیقی پیشنهاد انتشارات مجله‌ای را می‌دهد به شرطی كه در مشی سیاسی مجله دخالت نكند، ولیكن صاحب امتیاز مجله باشد. پس از صدور امتیاز «مجله‌ی فردوسی» به نام وثیقی، او یكی از اتاق‌های تماشاخانه‌ را برای انتشار مجله در اختیار جهانبانویی، مدیر مسؤول و فرج‌الله نوحی سردبیر مجله می‌گذارد. انتشار مجله‌ای به نام فردوسی با چاپخانه، تماشاخانه و خیابانی همنام آن اثر مثبتی در افكار عمومی گذاشت و باعث اعتبار بیشتر آن شد. هر شب دو ردیف لُژ بالكن تئاتر فردوسی نیز در اختیار مجله‌ی فردوسی گذاشته‌ شده بود.<sup>3 و 4</sup> 

تعدادی از نمایش‌های گروه فردوسی عبارتند از: مستنطق (از ج پریستلی، كارگردان: عبدالحسین نوشین، آبان 1326). ولپن (از بن‌جانسن كارگردان: عبدالحسین نوشین، دی 1326). توپاز (مردم) (از مارسل پانیول. كارگردان: عبدالحسین نوشین، اسفند 1326). چراغ گاز (كارگردان عبدالحسین نوشین). دختر شكلات فروش (كارگردان حسین خیرخواه).<sup>5</sup> 

لرتا هایراپتیان، مهین اسكویی، مصطفی اسكویی، توران مهرزاد، حسین خیرخواه، حسن خاشع، صادق شباویز، محمدعلی جعفری، محمد تقی كهنمویی، محمد عاصمی، جلال ریاحی، خامنه‌ای، مهین دیهیم، محمدعلی محمدی، نصرت‌الله كریمی، پرخیده، تفكری، ایران عاصمی، منوچهر كی‌مرام، عزت‌الله انتظامی، مهدی امینی، رضا رخشانی از هنرمندان بازیگر تئاتر فردوسی بودند. این تماشاخانه در 1332ش به جهت سیاسی تعطیل شد و تئاتر تفكری در آن محل گشایش یافت.<sup>6</sup> 

'''''منابع و مآخذ:'''''

1-             شهریاری، خسرو: '''''كتاب نمایش'''''، تهران، امیركبیر، چاپ اول 1365، دفتر دوم (ه‍- ی)، ص 406.

2-             '''''من و زندگی''''': خاطرات مرتضی احمدی، تهران، ققنوس، چاپ اول 1378، صص 154 و 155. 

3 و 4-     ''''' سپید و سیاه''''': شماره 12 (مسلسل 734)، جمعه 28 مهر ماه 1346، ص 41 و بخارا: شماره بیستم، مهر و آبان 1380، صص 181 و 182.

5-      '''''     جادوی صحنه''''': زندگی تئاتری عزت‌الله انتظامی، به كوشش اعظم كیان‌افراز، تهران، نشر افراز، چاپ اول 1383، ص‌ص 264 و 265.

6-           شهریاری، خسرو: '''''كتاب نمایش،''''' همانجا.

  

محمود عزیزی