نمایش مبدأ برای ملکم خان

'''ملكم‌خان،''' ملكم‌خان سياست پيشه و روزنامه‌نگار برجستة عهد ناصري. او اصلاً اصفهاني و فرزند ميرزا يعقوب ارمني بود. در 1249ق/1834م در [[اصفهان]] به جهان آمد. در جواني به دين اسلام گرويد. در ده سالگي به پاريس رفت و تا 19 سالگي در آن شهر به تحصيل سرگرم بود [خان‌ملك ساساني، ص151]. در بازگشت نخست در سفارت روس به عنوان مترجم به كار پرداخت. چون دارالفنون گشايش يافت در آن‌جا به تدريس درس رياضي اشتغال ورزيد و مترجم معلمان اطريشي هم بود. سپس به مقامات بالاتر رسيد و با ميانجيگري ميرزا حسين‌خان سپهسالار، سفير ايران در لندن شد. بعدها مورد غضب ناصرالدين شاه قرار گرفت. از سفارت بركنار شد و القابش را از او گرفتند [بامداد 40/139 به بعد، پروين 1/269-270]. او در همين سال‌ها روزنامة مشهور قانون را در لندن بنياد گذاشت. اين روزنامه به زودي شهرت فراوان به دست آورد. او به سبب اقامت طولاني در اروپا با شيوه‌هاي جديد روزنامه‌نگاري به خوبي آشنا شده بود. در ابتدا تمايل داشت قانون را به شكل روزنامه‌هاي متداول انتشار دهد. ولي بعدها نحوة تنظيم و ارائة آن را به كتابچه‌ها و رساله‌هايي كه خود سابقاً انتشار مي‌داد نزديك كرد. (پروين، 1/273) به گفتة ملك‌الشعراي بهار شيوة قانون، روش تئاترنويسي بود، در بعضي صحنه‌ها، حتي دستورات صحنه را ملكم‌خان خود مي‌داد، اين شيوة نگارش سهم بسزايي در آشنايي اهل قلم براي تئاترنويسي داشته است (سبك‌شناسي 3/374). انشاي ملكم‌خان بر خلاف نثرنويسي آن دوره ساده و روان و از عبارت پردازي‌هاي منشيانه دور بود. (ملك‌پور 1/115-116). ملكم‌خان انتشار قانون را بر خلاف ميل ناصرالدين شاه و مظفرالدين شاه همچنان ادامه داد تا آن‌كه در نخستين سفر مظفرالدين شاه به اروپا، او در پاريس به حضور شاه بار يافت و سفارت ايران در ايتاليا و سپس در پاريس به او محول گرديد. وي در اين شهر در سن 77 سالگي به 1326ق درگذشت. (بامداد 4/153). 

'''مآخذ:'''

بهار، محمدتقي. '''''سبك‌شناسي'''''. تهران: كتاب‌هاي پرستو، 1349، ج3/374؛ پروين، دكتر ناصرالدين. '''''تاريخ روزنامه‌نگاري ايرانيان و ديگر پارسي‌نويسان.''''' تهران: مركز نشر دانشگاهي، ج1/269-270؛ خان‌ملك ساساني، احمد. '''''سياستگران دورة قاجار.''''' تهران: مگستان، 1379، ص151-170؛ ملك‌پور، جمشيد. '''''ادبيات نمايشي در ايران'''''. تهران: توس، ج1/115-116.

ربابه افلاکی