نمایش مبدأ برای ابوالفتح عبدالرحمن خازنی


خازنی، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستاره‌شناس و فیزیک‌دان برجسته. وی غلامی رومی بود که در مرو به تحصیل پرداخت. بسیار پارسا بود و با آنکه از ثروت بهره‌ای نداشت از پذیرش هدیه گران سلطان سنجر سر باز زد<ref>قربانی، ابوالقاسم. '''''زندگی‌نامه ریاضیدانان دوره اسلامی'''''. تهران: 1375، ص228.</ref>. وی یکی از 22 ستاره شناس دوره اسلامی است که رصدهای دقیق و مستقلی انجام داده‌اند. نتایج این ارصاد در کتاب مهم زیج المعتبر السنجری گرد آمده است. این زیج از نظر محاسبات ریاضی نیز نکات قابل توجهی دارد<ref>Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, '''Transaction of the American Philosophical Society''', New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.</ref><ref>Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, '''Journal for the History of Arabic Science''', 1980, Vol. IV(2), pp 259-264</ref>. برخی وی را واضع اصلی تقویم جلالی می‌دانند<ref>کرامتی، یونس. '''''کارنامه ایرانیان'''''. تهران: 1380، ص 121-122.</ref>. کتاب میزان الحکمه وی از مهم‌ترین آثار فیزیک سده‌های میانه به شمار می‌رود<ref>کرامتی، یونس. «ایران»، '''''دائره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 10، ص 672.</ref>. خازنی مدتها پیش از راجر بیکن دریافته بود که وزن سیالی که درون یک ظرف می‌گنجد با کاهش ارتفاع بیشتر می‌شود<ref>Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, '''''Annalen Der Physik''''', Vol XXXIX, 1890, P 319.</ref><ref>Wiedemann, Eilhard, “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte”, '''Zeitschrift fur Phyzik''', Vol XIII, 1922, PP 59-60</ref>. وی درباره چگالی ویژه اجسام و ساخت دستگاه‌های خودکار نیز به تحقیق پرداخت<ref>Wiedemann, E., “Arabische specifische Gewichtsbestimmungen”, '''Annalen Der Physik''', Vol XX, 1883, pp 539-541.</ref><ref>  Lorch, Richard, “Al-Khazini’s Sphere That Rotates by Itself”, '''Journal for the History of Arabic Science''', Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[خجندی]]

== '''مآخذ''' ==