نمایش مبدأ برای دایره المعارف بزرگ اسلامی

'''دایره‌المعارف بزرگ اسلامی'''، بزرگترین دایره‌المعارف تخصصی به زبان فارسی دربارة مردم، فرهنگ و تمدن در جهان [[اسلام]]. تألیف و تدوین این اثر در مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی به سرپرستی سید محمد کاظم موسوی بجنوردی از 1362 ش آغاز شد و تاکنون (1387 ش) 16 مجلّد از آن از مدخل «آب» تا «ثابت‌‌بن قره» انتشار یافته است. این دایره‌المعارف با مقالاتی بلند، میانه و کوتاه همه حوزه‌های مربوط به دانش‌ها، هنرها و معارف اسلامی مانند علوم قرآنی، اصول عقاید، فقه، کلام، حدیث، رجال، ادیان، ملل و نحل، منطق، فلسفه، عرفان، ادبیات، هنر، مردم‌شناسی، معماری، تاریخ، جغرافیا، ریاضیات، نجوم، طب و سایر حوزه‌های معرفتی را در برمی‌گیرد.<sup>1</sup> مقالات این دایره‌المعارف تألیفی و پژوهشی و نظام تنظیم و تدوین آن الفبایی است. مقالات با ذکر نام مؤلف و مشخصات منابع مورد استفاده در مقاله در پایان مقالات، ارجاعات کتاب‌شناسی مطالب در درون متن آمده‌اند.<sup>2</sup> مقالات مستند به موثق‌ترین منابع و تازه‌ترین اطلاعات است.<sup>3</sup> جلد اول آن در 1367ش منتشر شده و شماه مجلدات آن 35 پیش‌بینی شده است. هر مجلد معمولاً حدود 750 صفحة دو ستونی در قطع رحلی است.<sup>4</sup> در تألیف این دانشنامه کوشش شده است تا اثری جایگزین دایره‌المعارف اسلام و حتی‌المقدور بر کنار از نقص‌های آن شود و بهترین و موثق‌ترین منابع برای آغاز هر گونه پژوهشی در حوزة مطالعات اسلامی شود و نیاز علمی جوامع اسلامی را در این زمینه برآورده سازد.<sup>5</sup> برخی از عنوان‌های مدخل‌های آن مانند «اسلام» و «ایران» بسیار مفصل و بطور جداگانه به صورت کتاب به چاپ رسیده‌اند.<sup>6</sup> این دایره‌المعارف هم‌زمان به زبان عربی و با نام '''''دایره‌المعارف‌الاسلامیه‌الکبری''''' برای آشنایی دنیای اسلامی عرب زبان و محققان اسلام‌شناس عربی‌دان منتشر می‌شود. تاکنون 6 مجلد آن انتشار یافته است. همچنین برای آشنایی دنیای انگلیسی زبان این اثر با همکاری علمی مؤسسه اسماعیلی لندن به سر ویراستاری دکتر مادلونگ به زبان انگلیسی ترجمه می‌شود.<sup>7</sup> جلد نخست این اثر را مؤسسة انتشاراتی بریل در هلند در 2008/ 1387 چاپ و منتشر کرد.


'''''مآخذ:'''''

1-    '''''دایره‌المعارف بزرگ اسلامی'''''، به سرپرستی سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1367 ش، ج 1، مقدمه، ص «نه»؛ دانشنامة ایران، دفتر معرفی آثار مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، تهران: 4 تا 7.

2-    مقدسی، مهناز، '''''دانشنامه‌های ایرانی'''''، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1384، ص 80- 81. 

3-    دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، همانجا. 

4-    دانشنامة ایران، همانجا.

5-    دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 8- 9.

6-    مقدسی، مهناز، «دشواری‌های دانشنامه‌نگاری و لزوم بحث‌های پایه‌ای»، کتاب ماه کلیات، سال 7، ش 11، آبان 1383، ص 32.

7-     گفت‌ و گو با سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، «در جهان سوم نهادها عمر طولانی ندارند!» کتاب ماه کلیات، ش 73- 74، دی و بهمن 1382، ص 4- 9.؛ دانشنامة ایران، 7، 8.


مهناز مقدسی