نمایش مبدأ برای اکبر سرشار

'''سرشار، اكبر''' 1326ق/ 1908م- 1354 ش، تقليدچي، نويسنده، بازيگر، كارگردان نمايش‌هاي روحوضي (نمايش‌هاي شادي‌آور سنّتي) در 1304ش در سن 17 سالگي بازي در نمايش‌هاي سنّتي را رد دستة احمد مؤيد<sup>*</sup> يكي از بزرگان اين هنر در ايران، در محل تماشاخانة ناصريه آغاز كرد. پس از بسته شدن تماشاخانة ناصريه، مدت‌ها در دستة احمد مؤيد و سپس دستة عباس مؤسس در نقش سلطاني بازي مي‌كرد و تقليد در مي‌آورد بعدها يك دستة نمايشي مستقل را در محلي نرسيده به سرچشمه و در بالاي تكيه‌ي رضاقلي‌خان تأسيس كرد. بنابر روايتي در 1314ش تماشاخانة آفتاب را در گلوبندك و در 1320 و با همراهي و شركت جليلوند، يكي از دست‌اندركاران نمايش‌هاي سنّتي<sup>2</sup> و با همكاري غلامحسين ملت، پيرمرادي، ورشوچي، عسجدي و شمسي غفاري (همسر اولش)، دستة تئاتر مينا را در چهارراه گمرك تأسيس كرد.<sup>2</sup> نمايش‌هاي هارون‌الرشيد، يوسف‌ زليخا كه با راهنمايي‌هاي او روي صحنه مي‌آمد. هر شب تماشاگران بي‌شماري را به اين تماشاخانه مي‌كشاند.<sup>3</sup> پس از تعطيلي تئاتر مينا در سرپل امير بهادر و در حوالي معزالسلطان تماشاخانة كسري را و در 1323ش تماشاخانة سعدي را در توقفگاهي واقع در خيابان گمرك روبروي پمپ‌بنزين اميريه با همكاري بازماندگان احمد مؤيد راه انداخت.<sup>4</sup> چون كارش نگرفت پي آمد آن تئاتر باستان را در چهار راه ولي عصر (پهلوي سابق) و روبروي دبيرستان دخترانة هدف تأسيس كرد. سرانجام نيز تئاتر ديگري به نام تئاتر زيبا را پاتوق خود قرار داد.<sup>5</sup> 

سرشار با شاهنامه فردوسي و مثنوي مولوي آشنايي داشت و براي تدوين نمايش‌هايش از فرهنگ و ادب عوام بهرة فراوان مي‌بد او صايي گيرا و خوش داشت در اين سال‌ها، او در كنار هنرمنداني چون ذبيح‌الله ماهري، مهدي مسري<sup>*</sup> (مصري)، سيدحسين يوسفي، سعدي افشار و چند تن ديگر در نقش‌هاي جوان‌پوش، مردان حق و معرفت (درويش) به ايفاي نقش مي‌پرداخت. 

در سال‌هاي پايان زندگي، زماني چند براي امرار معاش در خيابان سيروس، بتگاه شادماني<sup>*</sup> راه انداخت و در مجالس عروسي با دسته‌هاي خود در خانه‌ها براي اجراي نمايش شركت مي‌كرد. سرانجام به سبب تنگدستي بتگاه شادماني‌اش را تعطيل كرد و صندوق كابلي‌اش را با همه ابزار‌ها و ادواتش فروخت و در سال آخر عمر را دور از مردم و هنرمندان در تنهايي و فقر به سر مي‌برد و در 12 فروردين 1354 در گذشت.<sup>6</sup>


'''''منابع و مآخذ:''''' 

1-     '''''تماشا''''': سال پنجم، شماره 206، 23 فروردين 1354، ص 74.

2-     شهرياري، خسرو: '''''افسانه شب‌ زنده‌داران'''''، تهران، انتشارات كاوشگر، چاپ اول 1377، ص 49؛ نيز بيضايي، بهرام: '''''نمايش در ايران'''''، تهران: روشنگران، 1383، 179. 

3-     '''''تماشا''''': شماره 206، همان ص.

4-     '''''تماشا''''': همان‌جا، بيضايي، همان، 179- 180.

5-     '''''تماشا'''''، همان‌جا.

6-     '''''تماشا''''': همان‌جا.

7-     برگرفته از بروشور يكي از نمايش‌هاي سنّتي در سينما، تئاتر كسري. 

8-     '''''تماشا'''''، همان‌جا. 

محمود عزیزی و کاظم شهبازی