نمایش مبدأ برای اسرار التوحید

'''''اسرارالتوحيد يا اسرارالتوحيد في مقامات الشيخ ابي سعيد''''' كتابي عرفاني و به فارسي در سخنان و زندگينامة‌ شيخ ابوسعيد ابوالخير<sup>*</sup> (375ـ440 ق / ؟م)، ‌عارف و شاعر نامدار ايراني.<sup>1</sup> يكي از نوادگان شيخ به نام محمد بن منور ميهَني در اواخر سدة 6 ق / 12 م اين كتاب را به نام غياث‌الدين محمد بن سام غوري (د 599 ق) تأليف نموده.<sup>2</sup> ''اسرارالتوحيد'' در سه باب راجع به احوالات و سخنان او در آغاز و ميانه و آخر عمر نوشته شده است. مؤلف آنچه را كه تا روزگار خويش از شيخ و عرفاي خاندان و نيز مريدان و خويشان شيخ ابوسعيد دربارة وي شنيده بود، گرد آورده و آن را با آگاهي‌هايي كه پيش‌تر جمال‌الدين ابوروح لطف‌الله ميهني ـ پسر عم شيخ ـ در تأليف ''حالات و سخنان ابوسعيد ابوالخير'' به دست داده بود، به هم پيوست.<sup>3</sup>

''اسرارالتوحيد'' قديم‌ترين تأليف در زندگاني اوليا و از مآخذ اصلي عطار در ''تذكرةالاوليا'' و جامي در ''نفحات‌الانس'' به شمار مي‌رود.<sup>4</sup> مي‌توان به خاطر جمله‌بندي آن ـ كه به زبان محاورة زمان خود توأم با فصاحت و بلاغت است ـ از حيث كهنگي سبك بر بسياري از آثار مهم دوره‌هاي ساماني و غزنوي رجحان داد.<sup>5</sup> نخستين بار ژوكوفسكي[1] خاورشناس روسي ''اسرارالتوحيد'' را تصحيح كرد و آن را در پترزبورگ در 1899 م / 1317 ق به چاپ رساند. پس از او به كوشش احمد بهمنيار (تهران، 1313 ش) طبع شد. سومين چاپ آن نيز توسط ذبيح‌الله صفا (تهران، 1332 ش) صورت گرفته است.<sup>6</sup> 

'''مآخذ:'''

1ـ طبري ، محمدعلي. ''زبدةالآثار'' ،‌تهران: اميركبير ، چ 1، 1372 ، ص 22.

2ـ بهار (ملك الشعرا) ، محمدتقي. ''سبك شناسي'' ،‌تهران: كتابهاي پرستو، چ 4، 2536 (1356)، ج 2، ص 198.

3ـ حلبي، علي اصغر. ''شناخت عرفان و عارفان ايراني'' ، تهران: زوار ، 1354 ، ص 326.

4ـ مصاحب ، غلامحسين. ''دايرةالمعارف فارسي'' ، تهران: جيبي ، چ 3، 1381، ج 1، ص 135 (ذيل اسرار التوحيد).

5ـ بهار (ملك الشعرا) ، محمدتقي. همان، ص 199.

6ـ نفيسي ، سعيد. ''سخنان منظوم ابوسعيد ابوالخير''، تهران: سنايي ، چ 5، 1373 ، ص 1.

[1] - Zhukovskii.

ابوالقاسم رادفر