نمایش مبدأ برای زین العابدین مراغه ای

زين‌العابدين مراغه‌اي، نويسنده و روزنامه‌نويس. 

پدرش مشهدي علي نام مردي بازرگان بود. نياكانش از كُردهاي شمال ساوجبلاغ (مهاباد) و از خوانين آن سامان بودند و مذهب شافعي داشتند، اما بعدها به مذهب شيعه گرويدند و در مراغه به تجارت پرداختند.<sup>1</sup> زين العابدين در هشت سالگي به دبستان رفت و هشت سال راه مكتب پيمود و سواد مختصري آموخت. در شانزده سالگي در حجرة پدر به كار مشغول شد.<sup>2</sup> در بيست سالگي براي تجارت به اردبيل رفت، اما پس از مدتي در آنجا ورشكست شد. سپس همراه برادرش به قفقاز رفت و در آنجا به تجارت پرداخت و از سوي ژنرال كنسول ايران در تفليس، ‌به سمت نايب كنسولي رسيد. در تفليس نيز سرمايه‌اش را از دست داد و ناچار با برادرش رهسپار كريمه شد.<sup>3</sup> گاهي همراه برادرش براي تجارت به استانبول مي‌رفت و به تدريج سرمايه‌اي اندوخت. در 1294ق / ؟م به شهر ييلاقي يالتا رفت و با ديوانيان و درباريان روس آشنا شد.<sup>4</sup> به سبب شهرت در درستكاري، با پافشاري دربار تزاري به تابعيت روس درآمد.<sup>5</sup> چند سال بعد در استانبول ازدواج كرد و همسرش را به يالتا برد و صاحب سه فرزند شد. به تنهايي سفري به حج رفت و سپس بقية عمر را با خانواده‌اش در استانبول زيست.<sup>6</sup> او مقالاتي براي روزنامه‌هاي ''شمس''<sup>*</sup> استانبول و ''حبل المتين''<sup>*</sup> كلكته نيز مي‌نوشت.<sup>7</sup> بعدها به مليت خويش بازگشت. اثر مشهور او ''سياحتنامة ابراهيم بيگ'' ''يا بلاي تعصب'' او را مي‌توان در ميان آثار اصيل طنزآميز پيش از مشروطيت، كم نظير دانست.<sup>8</sup> 

'''مآخذ:'''

# مراغه‌اي، ‌زين العابدين. '''''سياحتنامة ابراهيم بيگ يا بلاي تعصب او'''''. با مقدمه و حواشي باقر مؤمني، چ 4، 2537 (1357)، ‌ص 11 (مقدمه).
# آرين پور، يحيي. '''''از صبا تا نيما'''''. تهران: جيبي، 1351، ج 1، ص 304.
# قبادي، حسينعلي. '''''بنيادهاي نثر معاصر فارسي'''''. تهران: پژوهشكدة علوم انساني و اجتماعي جهاد دانشگاهي، چ 1، 1383، ص 170.
# سادات ناصري، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاريخ ايران در دورة‌اسلامي'''''. ‌تهران: شوراي عالي فرهنگ و هنر، 1353، بخش نخست، ‌ص 422.
# استعلامي، محمد. '''''ادبيات دورة بيداري و معاصر'''''. تهران: دانشگاه سپاهيان انقلاب ايران، 2535 (1355)، ص 62.
# آرين پور. '''همان'''. ص 305ـ 306.
# مهجور، ‌كيوان و ديگران. '''''چهره‌هايي از پيشروان هنر و ادبيات معاصر ايران'''''. تهران: فرهنگسراي نياوران، ‌1357، ‌ص 68.
# منيب‌الرحمن. '''''شعر دورة مشروطه'''''. ‌ترجمة يعقوب آژند، تهران: نشر روزگار، چ 1، 1378، ص 131.

ابوالقاسم رادفر