نمایش مبدأ برای قابوس‌ بن‌ وُشمگير

'''قابوس‌ بن‌ وُشْمگير''' (د 403ق / 1012م)، ملقب به شمس‌المعالي‌ حاكم‌، نويسنده‌، شاعر، خوشنويس‌

قابوس‌ بن‌ زيار چهارمين‌ و مشهورترين‌ امير آل‌زيار (حك‌ 366-371 و 388-403ق / 977-981 و 998-1011م) بود. پس‌ از مرگ‌ وشمگير در 357ق / 968م پسر بزرگش‌ بيستون‌ به‌ امارت‌ گرگان‌ و طبرستان‌رسيد. اما در 366ق قابوس‌ با ياري‌ سامانيان‌ او را خلع‌ و خود به‌ تخت‌ نشست‌.<sup>1</sup>

قابوس‌ در 369ق / 979م در جنگ‌ فخرالدوله‌ ديلمي‌ با برادرانش‌ عضدالدوله‌ و مؤيدالدوله‌ به‌ كمك‌ اوبرخاست‌. در 371ق پس‌ از شكست‌ از عضدالدوله‌، همراه‌ فخرالدوله‌ به‌ نيشابور گريخت و 18 سال در آنجا در پناه‌ سامانيان‌ زيست‌.<sup>2</sup> در 388ق بار ديگر بر گرگان‌ و طبرستان‌ استيلا يافت‌ و تا 403ق در آنجا حكومت‌ كرد.<sup>3</sup> در همين‌ سال‌ با همدستي‌ برخي‌ از سرداران‌ و پسرش‌ منوچهر در قلعة ‌«جِناشْك‌»، ميان جرجان و استرآباد، محبوس‌ و سپس‌ كشته‌ شد.<sup>4</sup>

وي‌ از نوابغ‌ دورة‌ خود بود. افزون‌ بر ادب‌ و انشاي فارسي‌ در نظم‌ و نثر عربي‌ دستي‌ داشت‌. خط‌ ثلث‌ و نسخ‌ را نيز نيكو مي‌نوشت‌. رسائل‌ او در مجموعه‌اي‌ به‌ نام‌ ''كمال‌البلاغه‌'' توسط‌ ابوالحسن‌ علي‌ بن‌محمد يزدادي‌ گردآوري‌ و چاپ‌ شده‌ است‌.<sup>5</sup>

آرامگاه او در گنبد قابوس‌ ساختة‌ خود او و از مهم‌ترين‌ بناهاي‌ ايران‌ در سدة ‌4 ق است.<sup>6</sup> ابوريحان‌ بيروني‌ ''الآثارالباقية'' را در 390ق / 1000م به‌ نام‌ وي‌ نوشت‌.'''<sup>7</sup>''' 

'''مآخذ:'''

# مصاحب‌، غلامحسين‌. '''''دايرة‌المعارف‌ فارسي‌'''''. تهران‌: جيبي، 1381، ج‌ 2، ص‌ 1983.
# بياني‌، مهدي‌. '''''كارنامة‌ بزرگان‌ ايران‌'''''. تهران‌: ادارة‌ كل‌ انتشارات‌ و راديو، 1340، ص‌ 98.
# صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ ادبيات‌ در ايران‌'''''. تهران‌: فردوسي، 1363، ج‌ 1، ص‌ 212.
# بياني‌. همانجا.
# حكيميان‌، ابوالفتح‌. '''''فهرست‌ مشاهير ايران‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ ملي‌، 1357، ج‌2، ص‌ 57.
# خانلري‌(كيا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌'''''. تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 306.
# اقبال‌‌آشتياني‌، عباس‌. '''''تاريخ‌ مختصر ادبيات‌ ايران‌'''.'' به‌ كوشش‌ ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌: هما، 1376، ص‌ 140.

ابوالقاسم رادفر