نمایش مبدأ برای سروش اصفهانی

'''سروش اصفهانی''' (1228 ـ 1285ق/ 1813 ـ 1868م) شاعر.

میرزا محمدعلی ملقب به خان و شمس الشعرا و متخلص به سروش، فرزند قنبرعلی اصفهانی سدهی، شاعر قصیده سرای سده 13ق در [[اصفهان]] به دنیا آمد<ref>'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1378، ج 2، ص 239.</ref>. سلسله نسب او به نجم ثانی از سرداران بنام شاه اسماعیل اول صفوی (حک 905ـ930ق / ؟م) می‌رسید. اجداش کارگزار ملوک بودند، اما پدرش پیشه قصابی داشت و روزگار را به سختی می‌گذراند<ref>محجوب، محمدجعفر. '''''دیوان شمس الشعرا سروش اصفهانی'''.'' یا مقدمه جلال همایی، ‌تهران: امیرکبیر، 1339ـ1340، ج 1، ص 2 (مقدمه همایی).</ref>. سروش در ابتدای جوانی از زادگاهش به اصفهان رفت و چند سالی در سایه حمایت سید بیدآبادی (م 1260ق / ؟م) مجتهد و مدرس مشهور آن دوره زیست و کمی خواندن و نوشتن آموخت<ref>تجربه کار، ‌نصرت. '''''سبک شعر در عصر قاجاریه'''''. تهران: چاپ مسعود سعد، 1350، ص 105.</ref>. سپس در دوره ولیعهدی [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] (حک 1264ـ1313ق / ؟م) در [[تبریز]] به خدمت آن شاهزاده راه یافت و با سرودن قصایدی در مدح او به شهرت رسید. پس از جلوس [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] در [[استان تهران|تهران]] ملک الشعرای دربار وی شد و ثروت فراوانی اندوخت<ref>شمس لنگرودی، محمد. '''''مکتب بازگشت''''' (ویرایش دوم). تهران: نشر مرکز، 1375، ص 243.</ref>. از آن پس سال‌ها با سمت شاعر رسمی دربار به آسایش گذراند و سرانجام در [[استان تهران|تهران]] درگذشت. از آثارش می‌توان: ''شمس المناقب'' (به اهتمام ابراهیم مشتری طوسی، تهران، 1300ق)، ‌در مدح و منقبت پیامبر (ص) و خاندان نبوّت، ‌مثنوی ''روضه الانوار'' در ذکر واقعه کربلا، دیوانی به نام زینه المدایح و قصاید، ‌فتح نامه‌ها و مثنوی‌های (''اردیبهشت‌نامه، ساقی‌نامه، الهی‌نامه'') را نام برد. ''دیوان'' کامل او نخستین بار در 1339ـ1340ش با مقدمه جلال همایی و به اهتمام محمدجعفر محجوب در دوجلد به چاپ رسید<ref>آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. ‌تهران: جیبی، 1351، ‌ج 1، ص 87.</ref>. سروش دست کم هفت هزار بیت از نه هزار بیت قصایدش را از قصاید فرخی و بقیه را از منوچهری، ‌عنصری، ‌مسعود سعد، ‌رودکی و دیگران پیروی کرده است<ref>حمیدی شیرازی، مهدی''. '''شعر در عصر قاجار'''''. ‌تهران: گنج کتاب،  1364، ج.1، ص 232.</ref>. به رغم صنعت‌گری‌های که احیاناً در کلامش وجود دارد، تا حدی به سرّ لطیفه سهل و ممتنع نیز دست می‌یابد<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، 1363، ج.1، ص 176. </ref><ref>صفایی، ابراهیم. '''''نهضت ادبی ایران در عصر قاجار''.''' تهران: ابن سینا، بی تا، ج.2، ص 94- 102.</ref>. 

'''مآخذ:'''

# '''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1378، ج 2، ص 239.
# محجوب، محمدجعفر. '''''دیوان شمس الشعرا سروش اصفهانی'''.'' یا مقدمه جلال همایی، ‌تهران: امیرکبیر، 1339ـ1340، ج 1، ص 2 (مقدمه همایی).
# تجربه کار، ‌نصرت. '''''سبک شعر در عصر قاجاریه'''''. تهران: چاپ مسعود سعد، 1350، ص 105.
# شمس لنگرودی، محمد. '''''مکتب بازگشت''''' (ویرایش دوم). تهران: نشر مرکز، 1375، ص 243.
# آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. ‌تهران: جیبی، چ 2، 1351، ‌ج 1، ص 87.
# حمیدی شیرازی، مهدی''. '''شعر در عصر قاجار'''''. ‌تهران: گنج کتاب، چ 1، 1364، ص 232.
# زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 176. و نیز نگ: صفایی، ابراهیم. '''''نهضت ادبی ایران در عصر قاجار''.''' تهران: ابن سینا، چ 2، بی تا، ص 94- 102.

ابوالقاسم رادفر