نمایش مبدأ برای آب و هوای مناطق صحرایی


این نوع آب و هوا در دو قسمت از [[کشور ایران|ایران]] مشاهده می‌شود:

# در سواحل جنوبی از گواتر تا خوزستان که به آن خشک ساحلی می‌نامیم؛
# در داخل صحراها و کویرها همین نوع آب و هوا با اختلاف جزئی وجود دارد که به آن خشک داخلی می‌گوئیم.

=== خشک ساحلی ===
از مشخصات این آب و هوا،گرمای زیاد توأم با رطوبت و به مقدار کمی، باران می‌باشد. در سواحل جنوب، کلیه مناطقی که ارتفاع آن نسبت به [[خلیج فارس]] ۵۰۰ متر می‌باشد دارای این نوع آب و هوا است. درجه حرارت متوسط سالیانه دراین منطقه از تمام قسمتهای ایران زیادتر است. به عنوان مثال: در اهواز حد متوسط، دمای تیرماه، ۲/۳۶ درجه سانتیگراد و حداکثر مطلق ۵۳ درجه می‌باشد. مقدار باران در این منطقه بسیار نامنظم بوده و بطور متوسط ۱۸ سانتیمتر در سال است. باران معمولاً در ماه‌های زمستان می‌بارد و تقریباً ۷ ماه از سال بکلی خشک است. از مشخصات عمده آب و هوای آن وجود مه و رطوبت زیادی است که توأم شدن آن با گرمای فوق‌العاده شرجی ایجاد کرده و زندگی را مشکل می‌سازد.

=== خشک داخلی ===
وسعت این منطقه به مراتب بیش از منطقه خشک ساحلی است زیراتمام کویرهای داخلی ایران از [[استان تهران|تهران]] تا پاکستان و از کوه‌های مرکزی بطرف مشرق تا افغانستان دارای، این نوع آب و هوا می‌باشد. از آنجا که آمار ریزش‌های جوی این منطقه که بیشتر مربوط به کویرها است کم می‌باشد، لذا وسعت این منطقه بطور دقیق معین نشده است. از مشخصات این نوع آب و هوا، اختلاف درجه حرارت بین روز و شب است و همین امر بهترین موضوع برای، تشخیص نوع آب و هوای خشک ساحلی با خشک داخلی می‌باشد.

حداکثر گرمای منطقه خشک داخلی در یزد در تیر ماه ۹/۳۲ درجه سانتی‌گراد می‌باشد و اگر این رقم را با ۲/۳۶ درجه (حد متوسط تیر ماه در اهواز) مقایسه کنیم ملاحظه می‌شود که در یزد ۳ درجه کمتر است؛ ولی اگر ارتفاع یزد را (۱۲۵۰ متر) در نظر بگیریم با توجه به اینکه برای هر ۱۰۰ متر ارتفاع ۵/۰ درجه سانتیگراد از حرارت هر نقطه کسر می‌گردد، بدین ترتیب به حرارت متوسط تیر ماه در [[یزد]] باید ۶ درجه اضافه کنیم. بنابراین معلوم می‌شود که حد متوسط ماه‌های گرم در نوع آب و هوای خشک داخلی به مراتب بیش از خشک ساحلی است (برای، منطقه خشک داخلی حداکثر مطلق در زابل ۵۰ درجه، کرمان ۴۴ درجه و قم ۴۵ درجه می‌باشد. همچنین حد متوسط گرمترین ماه‌ها در زابل ۲/۲۹ درجه، کرمان ۸/۲۸ درجه و در قم ۷/۲۹ درجه می‌باشد). 

همچنین زمستانهای منطقه خشک و یا صحرایی منطقه داخلی به مراتب سردتر از منطقه خشک ساحلی است. مثلاً حد متوسط دی ماه در زابل ۳/۷ درجه و حداقل مطلق در این شهر در طول ۱۳ سال آمارگیری تا ۱۱ درجه زیر صفر دیده شده است (حداقل مطلق در کرمان ۱۶ درجه زیر صفر) و اختلاف درجه حرارت بین گرمترین و سردترین ماه‌ها در زابل ۶۱ و در کرمان ۶۰ درجه اندازه‌گیری شده است. باران این منطقه بسیار کم و خشک‌ترین نقطه در این منطقه شهر میرجاوه است. مقدار باران سالیانه این شهر ۳۳ میلیمتر است. ولی در نقاط دیگر مقدار باران زیادتر است (زابل ۸۳ میلیمتر و کرمان ۱۸۸ میلیمتر) فصل باران عموماً در این منطقه سه ماه زمستان است و تنها در چاله وسیع و پست جازموریان [[استان سیستان و بلوچستان|بلوچستان]] که به وسیله بشاگرد از ساحل جدا شده است، دارای بارانهای تابستانی است و می‌توان گفت که آب و هوای موسمی دارد که از طرف هندوستان، قسمت جنوب شرقی [[کشور ایران|ایران]] را دربر می‌گیرد.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[اشکال ناهمواری های ایران]]
* [[دماوند، سمبل پایداری ایران]]
* [[سهند]]
* [[کوه سبلان]]
* [[کوه تفتان]]

== منبع اصلی ==
کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
کیانوش کیانی هفت لنگ
[[رده:جغرافیا]]