نمایش مبدأ برای آموزش و پرورش در دوره سلوکیان

هشت سال پس از اینکه اسکندر مقدونی ایران را تصرف کرد، در سال ۳۲۳ ق. م. در [[بابل]] درگذشت. جانشینان وی حدود ۸۰ سال حکومت کردند. پایتخت آنان [[سلوکی ها|سلوکیه]] و در کنار دجله بود و سپس به انطاکیه در کنار مدیترانه منتقل شد. در همین زمان سربازانی که اسکندر در سرحدات، برای جلوگیری از هجوم قبایل شمالی گذاشته بود با استفاده از ضعف [[سلوکی ها|سلوکی‌ها]]، به رهبری دیودترس اعلام استقلال کردند و حکومت باختر را پی ریختند. این حکومت بعد با [[پارتیان|اشکانیان]] متحد شد و یکصد سال دوام یافت و توانست فرهنگ و تمدنش را در هند و آسیای مرکزی رواج دهد.

جانشیان اسکندر برخلاف خود او - که سعی در ایجاد وحدت فرهنگی و حتی نژادی میان ایرانیان و یونانیان داشت - با تشکیل دولت سلوکی سعی کردند یونانی باقی بمانند. آنان خواستار آموزش زبان یونانی و نیز شیوه زندگی یونانی در ایران بودند<ref>فیشر، ویلیلم بین (1388). '''''تاریخ ایران کمبریج'''''، ترجمه تیمور قادری. تهران: انتشارات مهتاب، ج ۳، ص ۱۱۱.</ref>. نتیجه این سیاست برتری‌طلبانه و انزواجویانه این شد که شهرها و ماندگاه‌های یونانی تنها جزایری در اقیانوس ایران بودند و در آنجا تعداد اندکی از زبان یونانی اطلاع داشتند. «در ایران [[سلوکیان|عهد سلوکی]] دو دنیای جدا از هم که یکی یونانی و دیگری ایرانی بود در کنار هم زندگی می‌کردند»<ref>فیشر، ویلیلم بین (1388). '''''تاریخ ایران کمبریج'''''، ترجمه تیمور قادری. تهران: انتشارات مهتاب، ج ۳، ص. 112.</ref>.

پادشاهان [[سلوکیان|سلوکی]] سعی نمی‌کردند فرهنگ و تمدن یونانی را به رعایای ایرانی خود بیاموزند. روسای قبایل و خوانین همچنان بر مردم و روستاهای خود فرمان می‌راندند. دبیران مانند [[هخامنشیان|دوره هخامنشیان]] معاملات را به زبان آرامی ثبت می‌کردند<ref>دریایی، تورج، ویراستار( 1398)، '''''تاریخ ایران، پژوهش آکسفورد'''''، ترجمه شهربانو صارمی، تهران: ققنوس، ج ۳، ص ۱۱۲.</ref>. یونانیان که چند خداگرا و مشرک بودند، حرمت خدایان محلی را نگه می‌داشتند. تغییر آیین مستلزم دانستن زبان یونانی و زندگی کردن به شیوه یونانیان بود. چنان که پلوتارک می‌نویسد: <blockquote>کودکان «وحشیان» در گدر و سپا ([[استان سیستان و بلوچستان|بلوچستان]]) درس می‌خواندند تا بتوانند آثار هومر را بخوانند<ref>دریایی، تورج، ویراستار( 1398)، '''''تاریخ ایران، پژوهش آکسفورد'''''، ترجمه شهربانو صارمی، تهران: ققنوس، ج ۳، ص ۱۱7.</ref>.</blockquote>اما [[سلوکی ها|سلوکی‌ها]] چنان که گفته شد اصراری بر یونانی شدن ایرانیان نداشتند. هر چند هرودوت می نویسد: <blockquote>«همه مردم ایران بیشترین آمادگی را برای قبول آداب و رسوم بیگانه داشته‌اند. یونانی مآب کردن ایران تنها پس از دوره فرمانروایی [[سلوکیان]] آغاز شد؛ یعنی هنگامی که پادشاه ایران، مهرداد یکم پادشاه پارت یا به ادعای خودش «دوستدار یونانیان»، برای اداره کردن میراث [[سلوکیان|سلوکی]] به مردان زیرکی که دارای آموزش و تربیت یونانی باشند، نیازمند گردید...»<ref>دریایی، تورج، ویراستار( 1398)، '''''تاریخ ایران، پژوهش آکسفورد'''''، ترجمه شهربانو صارمی، تهران: ققنوس، ج ۳، ص 118.</ref>.</blockquote>

=== محتوای آموزشی ===

==== تأثیر زبان یونانی بر فرهنگ و تمدن ایرانیان ====
به اعتقاد گیرشمن: «زبان یونانی از زمان اسکندر یعنی از زمانی که هزاران جوان اشرافی در تشکیلات سواره نظام قشون وی داخل شدند و سربازان ایرانی را داخل فالانژ کردند، شروع به انتشار کرد و سپس ازدواج‌های بین ایرانیان و مقدونیان، ایجاد مستعمرات، تجارت، اداره قشون و غیره، همه این‌ها موجب شد تا زبان آرامی [[هخامنشیان|عهد هخامنشیان]] متروک شود و زبان یونانی جای، آن را بگیرد. این زبان به نوبه خود، حکم زبان بین‌المللی را پیدا کرد و حتی در [[پارتیان|دوره پارتیان]] آن  را در شهرهای یونانی تدریس می‌کردند. این تأثیر مخصوصاً در ایرانیان ساکن شهرها تأثیر کرد و در میان افراد طبقه بالا و طبقه متوسط انتشار یافت. اما در سکنه روستایی کمتر تأثیر کرد و به این ترتیب جامعه‌ای مختلط به وجود آمد»<ref>الماسی، علی محمد(1374)، '''''تاریخ آموزش و پرورش اسلام و ایران'''''، تهران: دانش امروز (امیر کبیر)، ص. 93.</ref><ref>گیرشمن، رومن (1395)، '''''ایران از آغاز تا اسلام.''''' ترجمه محمد معین. تهران: انتشارات نگاه، ص. 267.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[آموزش و پرورش در دوره مادها]]
* [[آموزش و پرورش در دوره هخامنشیان]]
* [[آموزش و پرورش در دوره اشکانیان]]
* [[آموزش و پرورش در دوره ساسانیان]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
حسن ملک
[[رده:تعلیم و تربیت]]