نمایش مبدأ برای آموزش و پرورش در دوره علویان

نواحی مجاور [[دریاچه خزر|دریای خزر]]، به ویژه [[استان گیلان|گیلان]] و دیلم، به علت دوری و صعوبت راه هیچ گاه تحت نفوذ کامل دستگاه خلافت قرار نگرفت و فرهنگ و مظاهر اجتماعی آن، مدت مدیدی پس از [[اسلام]] پایدار ماند. وجود کتیبه‌هایی با خطّ پهلوی [[ساسانیان|ساسانی]] بر برج‌های رسکت و لاجیم در اوایل قرن پنجم گواه بر تداوم و استمرار فرهنگ قدیم در این نواحی است<ref>مشکوتی، نصرت الله(1349)، '''''فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران'''''، تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی، ص ۱۸۶.</ref>. [[اسلام]] در این منطقه بدون پیروزی نظامی و از طریق مبلغان [[علویان|علوی]] رواج یافت. در اواسط قرن سوم هجری، مردم طبرستان که از سختگیری‌های حاکم طبرستان به ستوه آمده بودند؛ گرد [[علویان]] جمع شدند و حسن‌بن زید ملقب به داعی کبیر را به رهبری خود انتخاب کردند. او در سال ۲۵۰ قمری وارد طبرستان شد و بخش مهمی از دیلم و [[ری]] را تصرف کرد و بعد از ۲۰ سال در ۲۷۰ قمری درگذشت. دولت [[علویان]] از ویژگی‌های مثبتی برخوردار بود و عدالت آنان شهرت داشت. [[ابوریحان بیرونی]] در انتقاد از حسن اطروش، یکی از حاکمان علوی و دفاع از نظام طبقاتی می‌نویسد: <blockquote>«دهقانان را شاه ایران باستان فریدون (اساطیری) مستقر ساخت و اکنون حسن اطروش می‌خواهد آنها را برکنار کند تا هر عاصیی نیز مانند (مردم محترم) صاحب زمین شود.»<ref>پطروشفسکی و دیگران(1394)، '''''نظام اجتماعی و اقتصادی ایلخانان'''''، ترجمه یعقوب آژند، تهران: انتشارات گستره، ص ۲۳۱.</ref></blockquote>ابودلف نیز در سفرنامه خود (حدود سال ۳۴۱ ق) می‌نویسد: <blockquote>«این خاندان مردمی دادگستر و سیاست مملکت‌داری‌شان دقیق و منظم و کار رعایا با ایشان سر راست و درست است.» </blockquote>[[علویان]] به تعلیم و تربیت (عمدتاً دینی) بی‌توجه نبودند و مدارسی در آمل تأسیس کردند. آنان در تعالیم خود به ترویج معارف و اصول تشیع توجه و تأکید داشتند<ref>ابودلف (1342)، '''''سفرنامه، (تحقیقات ولادمیر مینورسکی)'''''، ترجمه ابوالفضل طباطبایی، تهران: [بی نا]، ص ۷۹.</ref><ref>محمد سلطانزاده، همان، ص ۷۷.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==
* [[تاریخ فرهنگی ایران در سده‌های سوم و چهارم هجری]]

* [[آموزش و پرورش در دوره طاهریان]]
* [[آموزش و پرورش در دوره صفاریان]]
* [[آموزش و پرورش در دوره غزنویان]]
* [[آموزش و پرورش در دوره آل بویه]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
حسن ملک

[[رده:تعلیم و تربیت]]