نمایش مبدأ برای ابراهیم صحاف باشی تهرانی

[[پرونده:61772690.jpg|بندانگشتی|ابراهیم صحاف باشی تهرانی، برگرفته از وبگاه ایسنا، قابل بازیابی از[https://www.isna.ir/news/99081509671/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DB%8C https://www.isna.ir/news/99081509671] ]]
ابراهیم‌ صحاف‌باشی تهرانی (1271ق ـ1301ش/ 1855ـ1922م). آزادی‌خواه و نخستین بهره‌بردار سالن سینما در ایران.

در خیابان‌ لاله‌زار خانه‌ و دکان‌ عتیقه‌فروشی داشت و به‌ کار تجارت‌ اشیای زینتی ژاپنی و چینی مشغول‌ بود<ref>«'''''بخارا'''''» (1380). شماره 19، ص 96، نقل خاطره‌ای از ياساما فوکوشيما.</ref>. در ذیحجه 1314 ق/ می 1896 م با اجازه ‌مظفرالدین‌شاه‌ عازم اروپا و امریکا شد. دیدن ماشین‌ دودی، دستگاه‌ چاپ، عملیات ‌آکروباتیک بازیگران‌ سیرک سبب حیرت او شد.‌ خودش‌ نوشته‌ است‌: <blockquote>«فقره‌ دیگر بقوه‌ برقیه‌ آلاتی اختراع‌ کرده‌ که‌ هر چیز را بهمان‌ حالت‌ حرکت‌ اصلی می‌نمایاند مثلاً آبشار امریکا را بعینه‌ نشان‌ می‌دهند... این‌ فقره‌ از اختراعات‌ امریکایی است‌<ref>مشیری، محمد(1357). '''''سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی،''''' شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ص 39.</ref>.» </blockquote>او یک دستگاه‌ آپارات‌ و مقداری فیلم‌ یک حلقه‌ای خرید و به ایران آورد. گوشه‌ای از حیاط‌ پشت‌ دکانش را به‌ سالن‌ سینما تبدیل‌ و در ماه رمضان 1322ق/ نوامبر1904م اقدام‌ به‌ نمایش‌ فیلم‌ کرد، و بدینسان نام او به‌ عنوان‌ اولین‌ بهره‌بردار سینما در ایران‌ ثبت‌ شد. اعیان‌ و اشراف‌، حتی اتابک اعظم‌ و علاالدوله<ref>تهامی‌نژاد، محمد (1380). '''''سینمای ایران'''''. دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ص 17، به نقل از فرزند او: جهانگیر قهرمان‌شاهی.</ref> و ملجیک ثانی از سالن سینمای او استقبال کردند<ref>میرزایی، محسن(1376). '''''روزنامه خاطرات عزیزالسلطان (ملیجک ثانی)'''''. جلد اول، ص 263.</ref>.

با آغاز مبارزاتی که‌ منجر به‌ انقلاب ‌مشروطه‌ شد، صحاف‌باشی به جرگه آزادیخواهان درآمد<ref>کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. جلد اول، ص 361.</ref>. مدتی بعد به دستور مستبدان ‌کارهای خود را متوقف‌ و ترک دیار کرد<ref>کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. جلد اول، ص 433.</ref>. او اعلانی برای حراج‌ اموالش‌ چاپ<ref>رونوشت اعلان در «'''''راهنمای کتاب'''''» (1356). شماره 8-10، ص 692.</ref> و در موعد مقرر خانه‌ خود را واگذار کرد، دستگاه‌ سینماتوگراف‌ و پرده‌های نمایش را به‌ آرتاشس‌ پاتماگریان فروخت‌ و تحت‌الحفظ‌ به‌ اصفهان‌ و سپس‌ حوالی جندق‌ و بیابانک تبعید شد. در سال‌ 1306 قمری/ 1889م همراه‌ همسر و سه‌ فرزندش‌ راهی کربلا شد و از آن جا به هندوستان‌ رفت<ref>«'''''ترقی'''''» (1337). شماره 844، ص 41، در گفت‌وگو با همسرش نصرت‌زمان.</ref>. در 1307 قمری/ 1890 م نشریه «نامه وطن» را انتشار داد، و سال‌ها بعد در مشهد درگذشت<ref>امید، جمال (1374). '''''تاریخ سینمای ایران'''''. انتشارات روزنه، ص 24.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[آوانس اوگانیانس( اوهانیان)]]
* [[ساموئل خاچیکیان]]
* [[ابراهیم مرادی]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
عباس بهارلو
[[رده:هنر]]
[[رده:سینما]]