نمایش مبدأ برای ابوالفضل بیهقی


'''بیهقی، ابوالفضل''' (385ـ470 ق / 995ـ1075م) خواجه ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی، تاریخنگار، نویسنده، مورخ و ادیب.

تاریخنگار پرآوازه ایرانی در حارث آباد بیهق (نزدیک سبزوار کنونی) چشم به جهان گشود<ref name=":0">مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی ، چ 3، 1381، ج 1، ص 497 (ذیل بیهقی).</ref>. پدرش حسین از خواجگان بودو  با بزرگان آن روزگار مجالست داشت. از آغاز زندگانی بیهقی اطلاع چندانی در دست نیست<ref>بیهقی، ‌ابوالفضل. '''''تاریخ بیهقی'''''. ‌به کوشش خلیل خطیب رهبر، تهران: آفتاب ـ‌ مهتاب، چ 5، 1375، ص دوازدهم (مقدمه مصحح).</ref>. گویند که در [[نیشابور]] کسب دانش کرد. سپس به دربار [[محمود غزنوی|سلطان محمود غزنوی]] (حک 389ـ421ق) راه یافت و نزد بونصر / ابونصر مشکان (د 431ق / 1039م)، ‌رئیس دیوان رسایل به دبیری پرداخت<ref name=":1">صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 890.</ref>. شایستگی او نه تنها توجه بونصر، بلکه عنایت بزرگانی چون احمد حسن میمندی و احمد عبدالصمد را به خود جلب کرد<ref>اسلامی ندوشن، ‌محمدعلی. '''''«جهان بینی ابوالفضل بیهقی»، ‌یادنامه ابوالفضل بیهقی'''''. ‌مشهد: دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 1350، ص 38.</ref>. پس از مرگ بونصر ‌با جانشین وی، ابوسهل زوزنی ناسازگاری در پیش گرفت و از سمت خود استعفاء داد<ref name=":0" />. در روزگار عزالدوله عبدالرشید، غزنوی (حک 421ـ433ق) صاحب دیوان رسایل شد. 

اما مدتی بعد به سبب تهمت حاسدان از منصب خود برکنار شد و به زندان افتاد<ref>بیانی، مهدی. '''''کارنامه بزرگان ایران'''''. تهران: اداره کل انتشارات و رادیو، 1340 (تاریخ مقدمه)، ص 90.</ref>. در اثر این رویداد، بسیاری از یادداشت ها و رونوشت اسنادی را که تهیه دیده بود، از دست داد و بعدها از این بابت اظهار تأسف کرد<ref name=":2">وایلدمن، ‌مریلین. '''''زمانه، زندگی و کارنامه بیهقی'''''. ترجمه منصوره‌ اتحادیه (نظام مافی)، تهران: نشر تاریخ ایران، چ 1، 1375، ص 68.</ref>. در 444 ق پس از یورش طغرل شاه سلجوقی بر عبدالرشید و قتل آن سلطان، به امر طغرل شاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] به زندان قلعه انتقال یافت<ref name=":1" />. پس از رهایی باقی عمر را به کار تألیف و تدوین مشغول شد<ref name=":1" />. با بسیاری از فضلا و سیاستمداران چون بوحنیفه اسکافی، ‌ابوالقاسم حصیری، ‌خواجه بوسعد عبدالغفار و دیگران به مصاحبت پرداخت و در تکمیل تاریخش از آنان یاری گرفت<ref>عبداللهیان، ‌حمید. '''''جنبه‌های ادبی در تاریخ بیهقی'''''، ‌تهران: انتشارات دانشگاه اراک ، چ 1، 1381 ، ص 11 (مقدمه).</ref>. از آثارش می‌توان: مقامات بونصر مشکان شامل مجموعه حکایات و اسناد؛ زینت الکتاب در شرح وظایف دیوان خانه و مهم‌تر از همه تاریخ [[غزنویان|سلسله غزنویان]] را که به [[تاریخ بیهقی]]<sup>*</sup> شهرت دارد،‌نام برد<ref name=":2" />.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[تاریخ بیهقی]]
* [[محمود غزنوی]]
* [[نیشابور]]
* [[سلجوقیان]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]