نمایش مبدأ برای اسماعیلیان، کتابخانه ها

'''اسماعیلیان، کتابخانه‌ها،''' فرقه اسماعیلیان هر جا که استقرار یافته، چه در دوره ستر و اختفا و چه در دوره‌هایی که حکومت‌هایی تشکیل داده است، کتابخانه‌هایی پدید آورده و در آن‌ها آثار فرقه خویش را با دقت و مراقبت  فراوان حفظ کرده است. 

پس از مرگ مستنصر، عده‌ای از [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] که عمدتاً ساکن شام، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق]، و ایران بودند، به امامت ‌نزار معتقد شدند و در ایران به رهبری حسن صبّاح دولت نزاریان را تشکیل دادند و در قلاّع متعددی ساکن شدند. غیر از مجموعه‌های کم اهمیت‌تر آثار [[اسماعیلیه|اسماعیلی]] که در دیگر قلاّع نگهداری می‌شد، مهم‌ترین کتابخانه این دوره از تاریخ [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]]، کتابخانه الموت است که به نام پایه‌گذار آن، کتابخانه"سیدنا" نامیده می‌شد. 

در [https://117009.samanpl.ir/ کتابخانه الموت( کتابخانه عمومی حسن صباح)] همه گونه [[کتاب]] و نوشته دینی، تاریخی، و علمی، از جمله [[اسماعیلیه|اسماعیلی]] و نیز رسالات و آلات و ادوات علمی و اسناد و مکاتبات وجود داشته است. هلاکو در اواخر ذیقعده 654ق /1256م الموت را فتح کرد و آن را ویران ساخت. در مورد [https://117009.samanpl.ir/ کتابخانه الموت] نیز ابتدا به [[عطاملک جوینی]]، که همراه هلاکو بود، اجازه داده شد تا آن را بازرسی و آنچه صلاح می‌داند، جدا کند و بدین ترتیب  برخی کتب و ادوات از سوخت نجات یافت که این واقعه در تاریخ جوینی و تواریخ بعدی درج گردیده است<ref>جوینی، عطاملک'''. ''تاریخ جهانگشای''.''' به کوشش محمد قزوینی، لیدن: بریل، 1355ق / 1937م، ج 3، ص 269-270.</ref><ref>رشیدالدین فضل‌الله. '''''جامع‌التواریخ: بخش اسماعیلیان و فاطمیان و نزاریان و داعیان و رفیقان''.''' به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و محمد مدرسی (زنجانی)، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب، 1356، ص175.</ref><ref>دفتری، فرهاد. '''''تاریخ و عقاید اسماعیلیه.''''' ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: فرزان روز، 1375، ص370-372، 436-437 و 487.</ref>.

پس از سقوط الموت، تا دو قرن بعد، تاریخ [[اسماعیلیه]] نزاری در هاله‌ای از ابهام و اختفا فرو رفت. عده بسیاری از نزاریان به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان] و سند مهاجرت کردند، اما گروه‌های کوچکی از ایشان نیز در [[ایران]] باقی ماندند. از قرن 8ق /14م نزاریان نیز به دو شاخه قاسم‌شاهی و محمد‌شاهی تقسیم شدند و محل استقرار امام قاسم شاهیان به انجدان واقع در دشت فراهان، بین اراک و [[قم]]، منتقل شد. بعدها در زمان شاه نزار (قرن 12ق /18م)، مقر دعوت قاسم‌شاهی در شهرها و قریه‌های کهک، [[کرمان]]، شهربابک، و [[یزد]] قرار داشته است که طبعاً مجموعه‌های دستنویس این فرقه نزد امامشان محفوظ بوده است. 1257ق /1841م که امام حسن‌علی شاه آقا خان اول در سرحد [[استان سیستان و بلوچستان|بلوچستان]] از بیگلربیگی [[کرمان]] شکست خورد و به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان] رفت، دوره استقرار مرکز دعوت نزاریان در [[ایران]] به پایان رسید و به هند منتقل گشت. هم اکنون در هند [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] نزاری که به خوجه مشهورند در نواحی سند، کاچ، گجرات، و بمبئی ساکنند. بخشی از نزاریان [[ایران]] در روستاهای زیرباد، [[مشهد]] (که مهم‌ترین کتابخانه آنان کتابخانه حکیم ناصر خسرو در جماعت‌خانه [[مشهد]] است)، بیرجند، شهربابک، و بخشی از کاشغر و یارقند [https://dmelal.ir/index.php?title=%DA%86%DB%8C%D9%86 چین]، بدخشان [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان] (جایی که هیئت اکتشافی روسی تعدادی نسخه خطی اسماعیلی به دست آورد)، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87 سوریه]، کنیا، تانزانیا، و شهرهای چیترال، هوترا، جامو و کشمیر و گلگیت [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 پاکستان] زندگی می‌کنند و مجموعه‌های نفیسی از دستنویس‌های [[اسماعیلیه|اسماعیلی]] را نزد خود محفوظ داشته‌اند<ref>Daftary, Farhad. "Anjoman-e Esmaili (Ismaili Society)" .'''''Encyclopaedia Iranica'''''. Vol.II, (1), p. 84.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[کتابخانه های ایران]]
* [[کتابخانه سلطنتی]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
فرزانه شادان پور
[[index.php?title=رده:رسانه ها و ارتباطات]]
[[رده:ارتباطات]]