نمایش مبدأ برای اسماعیلیه 2

'''اسماعیلیه'''، یکی از فرق شیعه منسوب به اسماعیل فرزند [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]] (ششمین پیشوای شیعیان دوازده امامی) که در اواسط قرن 2 ق. / 8 م. پدیدار گشت. [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] هم‌چون شیعیان امامی، [[امامت]] را به نص می‌دانستند، اما درباره سلسله امامان پس از [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]]، با دیگر پیروان آن امام دچار اختلاف گشتند. این فرقه پس از [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق (ع)]] در مقابل [[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)|امام موسی کاظم (ع)]] به [[امامت]] برادر او (اسماعیل) قائل شدند و بعد از آن به شاخه‌ها و گروه‌های متعدد منقسم شدند. در حال حاضر، [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] که عمدتاً به شاخه نزاری این فرقه تعلق دارند، در بیش از 25 کشور در قاره‌های آسیا و افریقا و اروپا و امریکا پراکنده‌اند.

چگونگی ظهور [[اسماعیلیه]] و تاریخ شکل‌گیری آن تا هنگام تأسیس خلافت فاطمی در 297 ق. / 910 م. هنوز کاملاً بر محققان روشن نیست. با توجه به این‌که منابع معتبر برجامانده از آن دوره نخستین ـ که حدود یک قرن و نیم به‌طول انجامید ـ بویژه آثار اصیل اسماعیلی، بسیار اندک است، به‌نظر نمی‌رسد که محققان هرگز بتوانند تمامی ابهامات مربوط به تاریخ و اصول عقاید [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] نخستین را مرتفع کنند. با این وصف، در نتیجه مطالعات جدید که از حدود سال 1349 ق. / 1930 م. برپایه متون اسماعیلی برجا مانده از دوره فاطمیان و دوره‌های بعدی شروع شده، اکنون شناخت بهتری از ماهیت حرکت و تعالیم [[اسماعیلیه|اسماعیلیان]] نخستین حاصل شده است<ref>Daftary, F., '''''The Isma`ilis: Their History and Doctrines''''', Cambridge, 1990, 1-4, 22-29.</ref>.

با رحلت [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق (ع)]] در 148 ق. / 764 م. پیروان آن حضرت از میان شیعیان امامی به گروه‌هایی منقسم شدند که دو گروه از آن‌ها را می‌توان به‌عنوان نخستین گروه‌های اسماعیلی شناخت<ref>جوینی، عطاملک. '''''تاریخ جهانگشا'''''. به‌کوشش محمد قزوینی، لیدن: 1937 م.، ج 3، ص 179ـ216 و 222ـ239.</ref>. طبق برخی روایات، [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]] ابتدا فرزند ارشد خود اسماعیل را به جانشینی برگزیده و نص [[امامت]] را بر او قرار داده بود، ولی طبق روایت اکثر منابع، اسماعیل چند سال قبل از پدر وفات یافته بوده است. دو گروه اسماعیلی یادشده که در حقیقت پس از وفات اسماعیل و در زمان حیات [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق (ع)]] به‌صورت دسته‌های شبه‌اسماعیلی پدیدار شده بودند، پس از درگذشت آن امام از دیگر شیعیان امامی جدا شدند و حیات مستقل خود را در کوفه آغاز کردند<ref>نوبختی، حسن. '''''فرق الشیعه'''''. به‌کوشش ریتر، استانبول: 1931 م، 57 ـ 58.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]]
* [[اسماعیلیه]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
سید حسن امین

تلخیص از دایره المعارف بزرگ اسلامی
[[رده:تاریخ]]
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]