نمایش مبدأ برای امام زین العابدین(ع)

علی بن الحسین (ع)، امام چهارم از ائمه اثنی‌عشر، ملقّب به زین‌العابدین و سجاد. تولد آن حضرت را به اختلاف در سال‌های 36 و 37 و 38 ق. نوشته‌اند. درباره نام مادر آن حضرت و اصل او نیز اختلاف زیادی هست. گروهی نام او را شاهزنان و شاهجهان و شهربانو و شهربانویه گفته‌اند و بنا به گفته این گروه او دختر یزدگرد سوم آخرین پادشاه [[ساسانیان|ساسانی]] بوده است. امّا قطع نظر از جزئیات، نمی‌توان این روایت را پذیرفت، زیرا استیصال و قتل یزدگرد در زمان خلافت عثمان بوده است، نه عمر و اگر گفته شود که ممکن است اسارت دختر یا دختران یزدگرد پس از جنگ قادسیه یا نهاوند در زمان عمر صورت گرفته است، باز میان تولد امام زین‌العابدین (در سال 36 یا 37 یا 38) و واقعه قادسیه یا نهاوند بیش از بیست سال فاصله می‌افتد؛ یعنی در این مدت طولانی فرزندی برای امام حسین از دختر یزدگرد به‌دنیا نیامده است که بعید به‌نظر می‌رسد.

اگر دیرترین سال را در تاریخ ولادت آن حضرت که سال 38 ق است، در نظر بگیریم، امام سجاد در سال 61 ق یعنی در واقعه کربلا 23 سال داشته است. امّا آن حضرت بیمار و بستری بوده است و به همین جهت از قتل او چشم پوشیده‌اند.

هنگامی‌که ابن زیاد خاندان [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین]] را نزد یزید فرستاد، زنجیری در گردن امام نهاد و آن‌ها را روانه شام کرد. یزید اهل بیت را پس از چندی روانه [[مدینه]] کرد و امام در [[مدینه]]، منزوی بود تا آن‌که در سال 63 ق مردم [[مدینه]] بر یزید بشوریدند یزید مسلم بن عقبه المری را با دوازده هزار تن برای سرکوبی مردم [[مدینه]] فرستاد و گفت که [[مدینه|شهر مدینه]] را سه روز به باد غارت دهد و پس از سه روز دست از جنگ و کشتار بازدارند. امّا دستور داد که با [[امام حسین بن علی(ع)|علی بن الحسین]] به‌خوبی رفتار کند، زیرا او در قیام مردم [[مدینه]] دخالتی نداشته است. مردم [[مدینه]] پس از مقاومت دلیرانه شکست خوردند و مسلم بن عقبه بسیاری از مردم آن شهر را بکشت و سه روز در آن غارت و کشتار کرد و پس از سه روز از مردم برای یزید بیعت گرفت، امّا به توصیه یزید آزاری به امام نرسانید. 

درباره مناسبت آن حضرت با مختار بن ابی‌عبیده ثقفی، روایاتی در ''طبقات'' ابن‌سعد است که حاکی از عدم موافقت آن حضرت با اوست. این روایات در صورت صحت ظاهراً به جهت ادعاهای بی‌موردی‌ست که به مختار نسبت می‌دهند. گویا مختار بیش‌تر به محمد بن الحنیفه متمایل بوده است و او را امام و مقتدای خود می‌دانسته است.

امام سجاد بعد از شهادت پدر بزرگوارش در کربلا (61 ق) به امامت رسید و 34 یا 35 سال امام شیعیان بود (95 یا 96 ق). او افضل و اعلم و افقه زمان خود بود و در دانش او را تالی جدش علی بن ابی‌طالب می‌دانستند. از همه کریم‌تر و بخشنده‌تر و باوفاتر و بامهابت‌تر و بیش از همه دلسوز فقیران و پناه درماندگان بود. روز عید فطر همه بندگان خود را آزاد کرد. با یک ناقه بیست و دو بار حج گزارد و حتا یک تازیانه بر او نزد و دستور فرمود آن شتر را بعد از مرگش دفن کنند. در راه حج چه بسا پیاده می‌شد و کلوخ جاده را کنار می‌زد.

شاهد مراتب فضل و فصاحت آن حضرت، ''صحیفه سجادیه'' و ''رساله الحقوق'' است. ''[[صحیفه سجادیه]]'' مجموعه دعاها و مناجات‌های آن حضرت است که آن را «زبور آل‌محمد» می‌گویند. 

''رساله الحقوق'' نیز رساله‌یی‌ در قواعد و اخلاقیات و مشتمل بر پنجاه حق است که رعایت آن لازم است.

وفات حضرت سجاد در [[مدینه]] در ماه محرم سال 94 یا 95 ق اتفاق افتاد و در قبرستان بقیع دفن شد. مشهورترین فرزندان او، [[امام محمد باقر(ع)|امام محمدباقر]]  زید بن علی هستند<ref>امین، محسن. '''اعیان‌الشیعه'''. ج 1؛ ابوالفرج اصفهانی. '''الاغانی'''. ص 15؛ مجلسی. '''بحارالانوار'''. چاپ سنگی تهران، ج 11؛ ابن‌کثیر. '''البدایه و النهایه'''. 9؛ تهرانی. '''الذریعه'''. ج 13، ص 345 و ج 15، ص 18؛ طبری. '''تاریخ الرسل و الملوک'''؛ ذهبی. '''سیر اعلام النبلاء'''. ج 4، ص 393؛ محمد بن سعد کاتب واقدی. '''طبقات کبری.''' لیدن: 1322 ق، ج 5، ص 158؛ ابن‌الاثیر. '''الکامل فی التاریخ'''. بیروت: 1965 م، 4؛ ابن خلکان. '''وفیات الاعیان''' (ذیل علی بن الحسین).</ref>. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[ساسانیان]]
* [[امام حسین بن علی(ع)]]
* [[مدینه]]
* [[صحیفه سجادیه]]
* [[امام محمد باقر(ع)]]

== مآخذ   ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
سید حسن امین
[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]