نمایش مبدأ برای تئاتر تهران

تئاتر تهران، در 1319ش، پس از پایان دوره‌ی اولیه‌ی هنرستان هنرپیشگی سازمان پرورش افکار، سیدعلی خان نصر، بهترین فارغ‌التحصیلان هنرستان را برای تأسیس تئاتر تهران<ref>'''''تماشا''''': سال اول، شماره سوم، 19 فروردین 1350، ص 10.</ref>، یکی از تماشاخانه‌های غیرسنتی [[ایران]] دعوت کرد. در این راه، احمد دهقان و عنایت‌الله شیبانی، نصر را یاری دادند. ابتدا محل این تماشاخانه تالار گراند هتل<ref name=":0">شهریاری، خسرو: '''''كتاب نمایش'''''، تهران، امیركبیر، چاپ اول 1365، دفتر دوم (ه‍ . ی)، ص403.</ref> و برنامه‌ی افتتاحیه‌ی آن، نمایش «خون سیاوش» بود<ref>'''''من و زندگی''''': خاطرات مرتضی احمدی، تهران، ققنوس، چاپ اول 1378، صص 145 تا 147.</ref>.

برخی نمایش‌های تئاتر تهران در سالنی در باغ سهام‌الدوله در لاله‌زار و در مجاورت هنرستان هنرپیشگی به روی صحنه می‌آمد.<ref>محبی، حسین: '''''پیش‌پرده خوانی در ایران'''''، تهران، انتشارات علم و ورزش، چاپ اول 1382، ص 56.</ref> 

فضل‌الله بایگان، غلامعلی فکری، [[رفیع حالتی]]، سید علی‌خان نصر، هداند استپانیان، علی دریابیگی، [[هایک کاراکاش]]، علی‌اصغر گرمسیری و نصرت‌الله محتشم از کارگردانان، [[صادق بهرامی]]، هوشنگ بهشتی، پرخیده، [[ایران دفتری]]، اسماعیل ریاحی، هوشنگ سارنگ، ناهید سرفراز، ناپلئون سروری، شهلا ریاحی، جمشید شیبانی، [[عصمت صفوی]]، [[نیکتاج صبری]]، ایران قادری، [[مجید محسنی]]، اکبر مشکین، [[علی اصغر گرمسیری|علی‌اصغر گرمسیری]]، غلامحسین مفید، عزت‌الله مقبلی، مورین، غلامحسین نقشینه، عزت‌الله وثوق، بدری هورفر، نصرت‌الله کریمی، ملکوک حسینی، هایده بایگان، مرسده بایگان و عطاء‌الله زاهد ازبازیگران تئاتر تهران بودند<ref name=":0" />. 

اوضاع اداری، اوضاع قضایی، بچه گدا از ([[میرزاده عشقی]])، خسیس، مریض خیالی، طبیب اجباری، دکتر کار و چنگال (از [[صادق بهرامی]])، تأثیر زن وظیفه‌شناس (از بایگان)، دوشیزه روستایی، زندگی یک خانواده کارگر، سرراهی، قمار، گردش در ییلاق، لغزش، مالک بیگناه، مرخصی یک ماه<ref>'''''تماشا''''': سال اول، شماره سوم، 19 فروردین 1350، ص 11.</ref> درمیان نمایش‌هایی بود که در تئاتر تهران اجرا شد.

نام این تماشاخانه در تابستان 1329ش به تئاتر دهقان و در 26 اسفند 1341 به پاس خدمات ارزنده نصر به هنر تئاتر ایران، به تئاتر نصر تغییر نام داد. چندی بعد محل تابستانی تئاتر نصر را سقف گذاشته و این سالن مسقف را تئاتر دهقان نامیدند. این دو تماشاخانه تا سال 1357ش فعالیت می‌کرد<ref>'''''مجله نمایش''''': دوره جدید، شماره 55، شهریور 1381، ص 59.</ref><ref>شهریاری، خسرو: '''''کتاب نمایش'''''، تهران، امیرکبیر، چاپ اول 1365، دفتر دوم (ه‍ . ی)، ص403و404.</ref>. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[رفیع حالتی]]
* [[هایک کاراکاش]]
* [[صادق بهرامی]]
* [[ایران دفتری]]
* [[عصمت صفوی]]
* [[نیکتاج صبری]]
* [[مجید محسنی]]
* [[میرزاده عشقی]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
محمود عزیزی
[[رده:هنر]]
[[رده:تئاتر]]