نمایش مبدأ برای جشن آخر سال در میان مردم آذربایجان

[[پرونده:جشن نوروز در آذربایجان.jpg|بندانگشتی|346x346پیکسل|جشن آخر سال در میان مردم آذربایجان ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.isna.ir/news/98122922261/%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86]]
در برخی از مناطق آذربایجان به [[مراسم چهارشنبه سوری|جشن چهارشنبه‌سوری]] اهمیت زیادی می‌دهند و مردم ایل خلبکانلو (ایل خلالی) از آن جمله‌اند و به عید خضر معروف است. جوانان به رقص چوبی مشغول می‌شوند و در هر ده یک نفر خود را به طور عجیبی می‌آراید و مانند [[حاجی فیروز|حاجی‌فیروز]] عید [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] در رقص شرکت می‌کند... اینان برای [[مراسم چهارشنبه سوری|چهارشبه سوری]] بیش از عید [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] اهمیت قایلند. در این شب بهترین غذا را طبخ می‌کنند و [[آتش بازی|آتش‌بازی]] برپا می‌شود که تا نیمه‌شب ادامه دارد.

مردم ایل قره‌پایاق به عید [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] خیلی اهمیت می‌دهند و ماه اسفند را ماه عید گویند. چهارشنبه اول اسفند را دروغ‌گو، دوم را راستگو، سوم را سیاه و چهارم را «اجر»گویند. روز چهارشنبه اول جوانان روی بام یا تپه می‌روند و آتش می‌افروزند و تیراندازی می‌کنند. در چهارشنبه سوم کسانی که در عرض سال فردی از خانواده یا بستگان آنها فوت‌کرده است با طبق‌های میوه و شیرینی سر خاک می‌روند و پس از فاتحه‌خوانی شیرینی و میوه را به مستمندان می‌دهند. در روز [[مراسم چهارشنبه سوری|چهارشنبه سوری]]، لباس نو می‌پوشند و با هلهله و شادی به آتش‌افروزی می‌پردازند و به دید و بازدید می‌روند. صبح روز چهارشنبه آخر سال، پیش از طلوع آفتاب زن‌ها و بچه‌ها کنار رودخانه می‌روند و از آب چهارشنبه استفاده می‌کنند و کوزه خود را پر نموده تیمناً برای سال نو نگه می‌دارند.

در میان ایلات ترک زبان به شب و روز پیش از [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] بسیار اهمیت می‌دهند: یک روز پیش از عید [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] بعضی‌ها بر سر قبر اموات می‌روند و فاتحه می‌خوانند. سپس غنی و فقیر و بزرگ و کوچک باید به حمام بروند، زنها و اطفال حتماً بایستی به سر و دست حنا بمالند و لباس نو بپوشند. شام شب آخر سال باید پلو باشد و عموماً مقیّد به ذبح گوسفند یا بره و یا اقلاً مرغند.

مردم ایل قره‌پایاق در آذربایجان در چهار چهارشنبه آخر سال مراسمی دارند. [[مراسم چهارشنبه سوری|چهارشنبه سوری]] را سیاه می‌نامند و مراسمی درباره مردگان خود در گورستان‌ها انجام می‌دهند که با فدیه و اهدای نذور همراه است. و چهارشنبه آخر سال همان جشن سوری معروف است. به نظر می‌رسد در میان این مردم فروردگان در همان شب بیست و پنجم یا ششم اسفند، آغاز پنجه کوچک برگذار می‌شده و [[مراسم چهارشنبه سوری|چهارشنبه سوری]] در آغاز - نخستین شب پنجه بزرگ یا اندرگاه برپا می‌گشته است. همچنین جشن سوری یا آخر سال بسیار اهمیت دارد و همه شادمانی‌ها و [[آتش افروزی|آتش‌افروزیها]] و دید و بازدیدها در همین جشن پایان سال برگذار می‌شد و [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] چندان رونقی در مقابل آن نداشت. در میان [[قشقایی|ایل قشقایی]] هم شب آخر سال همراه با شادی و [[آتش افروزی|آتش‌افروزی‌های]] بزرگ با رفتن بر پشت‌بام‌ها و یاد مردگان و گستردن انواع سفره‌ها و اهدای نذور جهت درگذشتگان مرسوم بوده [[نوروز جشن طبیعت|نوروز]] در بخشهای مختلف [[کشور ایران|ایران]] است<ref>صفا، ذبیح الله(۱۳۳۶)، گاهشماری و جشن‌های ایران، تهران: شورای فرهنگ و هنر، ص. 194.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[نوروز در بخش های مختلف ایران]]

* [[نوروز در خراسان]]
* [[نوروز در گیلان]]
* [[جشن آخر سال در میان مردم شیراز]]
* [[جشن نوروز در میان زرتشتیان]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
شعبانی، رضا (1378)، آداب و رسوم نوروز، تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
رضا شعبانی
[[رده:فرهنگ و نظام فرهنگی]]