نمایش مبدأ برای حیات پس از مرگ (در دین زرتشتی)

'''حیات پس از مرگ (در دین زرتشتی)'''، سرنوشت روان پس از مرگ و پاداش و کیفر هر شخص در جهان دیگر که در نهایت به رستاخیز و سرنوشت نهایی جهان نیز ارتباط می‌یابد. 

در ''گاثاها'' (سروده‌های [[زرتشت]] و مهم‌ترین و کهن‌ترین بخش ''اوستا'') چندین بار به پلی مربوط به جهان پسین (پل چینوَد) و عبور آسان درستکاران و دشوار شریران از آن برمی خوریم؛ این روان یا دَئِنا (وجدان یا دین) درگذشتگان است که باید از پل بگذرد. در ''گاثاها'' به ارتباط آتش و سروش با داوری روان‌ها و تقسیم پاداش اشاره شده است: پرهیزکاران بهترین پاداش‌ها را می‌گیرند و بدکاران سزاوار کیفرهای مختلف‌اند. جایگاه پرهیزکاران با نا‌م‌های مختلفی از جمله «بهترین هستی»، «خانه اهورا مزدا»، «گَرودمان»... و جایگاه دُروندان با نام‌های «خانه دروج» و «بدترین هستی» آمده است<ref>Humbach, H., '''''The Gāthās of Zarathushtea'''''. Heidelberg: 1991, I/135, 136,131, 152, 155, 171, 175.</ref>. جایگاه کسانی را هم که اعمال نیک و بدشان برابر است با واژه‌ای نام برده‌اند که برخی آن را معادل هَمیستَگان (= برزخ) پهلوی می‌دانند<ref>Humbach, H., '''''The Gāthās of Zarathushtea'''''. Heidelberg: II/93, I/136.</ref>.

در اوستای نو، در ''هادُخت نَسْک''، بخشی به سرنوشت روان پرهیزکاران و بخشی دیگر به سرنوشت روان شریران اختصاص یافته است. در ''وندیداد'' نیز مطالب اندکی درباره سرنوشت روان پس از مرگ قابل ملاحظه است<ref>'''''اوستا.''''' ترجمه جلیل دوستخواه، تهران: مروارید، 1370، ج 1، ص 509-515، ج 2، ص 869-871.</ref>.
[[پرونده:معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت .jpg|بندانگشتی|معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت ، برگرفته از سایت تبیان، قابل بازیابی از [https://www.tebyan.net/news/408354/معاد-و-حیات-پس-از-مرگ-در-دین-زرتشت-1 https://www.tebyan.net]]]
آنچه در متون پهلوی آمده تفصیل همان مبانی ''گاثاهایی'' و مطالب اجمالی اوستای نو است. در این آثار، روان شخص سه شب در اطراف کالبد شخص درگذشته می‌گردد و امید به بازگشت به تن را دارد. در بامداد روز چهارم همراه با ایزد سروش، وای نیک و بهرام به سوی پل می‌رود، در حالی که دیوان آن را تهدید می‌کنند<ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 24. </ref>.

در ابتدای پل، نخستین داوری صورت می‌گیرد؛ ریاست این داوری را مهر بر عهده دارد و همراهان او سروش ورشن هستند. این داوری کاملاً عادلانه است و هیچ تفاوتی بین افراد به لحاظ مقام و رتبه قائل نمی‌شوند<ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379،  ص 24-25.</ref><ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 51-52.</ref><ref name=":0">Tafażżolī, A. «Činwadpuhl», '''''Encyclopaedia Iranica'''''. 1992, Vol  V, P. 594.</ref><ref>Boyce, M. '''''Zoroastrianism,Their Religious Beliefs and Practices'''''. .London: Routledge, 1979, P. 27</ref>. این نیز گفته شده که داوری بر عهده رشن، اَشْتاد و زامیاد است<ref>'''''The Complete text of the Pahlavi Dinkard''''', ed. D.M. Madan, Bombay: 1911, Vol II, P. 809.</ref>. اگر اعمال نیک فرد افزون باشد، پل چینود برای عبور او فراخ می‌شود تا به راحتی از آن گذر کند و ایزدان سروش و آذر به او کمک می‌کنند. همچنین دوشیزه‌ای زیبارو، که تشخص وجدان فرد است، او را رهنمون می‌شود تا از پل عبور کند. روان سه گام برمی‌دارد و با این سه گام از سه طبقه بهشت، یعنی ستاره پایه، ماه پایه و خورشید پایه گذر می‌کند و با گام چهارم به روشنی بی‌پایان (گرودمان) می‌رسد. ایزدان و امشاسپندان به استقبال او می‌آیند و برایش خوراک بهشتی مهیا می‌کنند و تا رستاخیز این خوراک او خواهد بود<ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 35-36.</ref><ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131.</ref><ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 26.</ref><ref>هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 101.</ref><ref>.Hinnells, J.R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyn, 1975, P. 62</ref><ref name=":0" />. اما روان فردی که اعمال بدش بیشتر از کارهای نیک اوست، سه شب آغازین پس از مرگ را با دشواری پشت سر می‌گذارد و پس از داوری اولیه، با همراهی عجوزه‌ای زشت‌رو ـ که تجسم وجدان وی است ـ روی پل چینود، که چون لبه تیغی است، می‌رود. وی پس از برداشتن سه گام بر پل با گام چهارم به دوزخ فرو می‌افتد<ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 26-27.</ref><ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131.</ref><ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 36-37.</ref>. در دوزخ گناهکاران دیگر به پیشواز او می‌آیند و برایش بدترین خوراک را آماده می‌کنند که تا رستاخیز خوراک او خواهد بود<ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 35 و 36؛ '''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131؛ '''''مینوی خرد'''''. ص 26؛ هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 37. </ref>. اگر گناه و ثواب فرد برابر باشد، به همیستگان می‌رود، جایی که روان‌های دارای اعمال آمیخته نیک و بد در آن هستند<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 131. </ref>.

در دین مزدایی، این سرنوشت ابدی ارواح نیست. روان‌های درستکاران شادی کامل را پس از نوسازی نهائی عالم وجود به دست می‌آورند و دوزخ نیز جایگاهی موقت برای اصلاح است که با گناه تناسب دارد و مجازات‌های فردی بر حسب اعمال نیک فرد تعدیل می‌شوند<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 52.</ref><ref>هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 100-103.</ref><ref>Hinnells, J.R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyn, 1975, PP. 62, 64.</ref>. کتاب ''ارداویرافنامه''، که یکی از مهم‌ترین منابع شناخت درباره جهان دیگر در تفکر زرتشتی است، نشان می‌دهد که اکثر پاداش‌ها و عذاب‌ها جسمانی هستند، نه صرفاً معنوی و روحانی<ref>فیلیپ ژینیو. مقدمه '''''ارداویرافنامه'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: معین / انجمن ایران‌شناسی فرانسه، 1372، ص 11 و 12.</ref>. قضاوت نهایی پس از رستاخیز «وتنِ پسین» صورت می‌گیرد. پارسایان از بدکاران جدا خواهند شد و رودی از فلز مذاب جریان خواهد یافت که همه باید از آن عبور کنند. آن‌هایی که غیر قابل اصلاح بوده‌اند، نابود خواهند شد و سایر مردمان جاودانه بر زمین شاد خواهند زیست<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 52-53.</ref>. 

باور زرتشتی درباره زندگی پس از مرگ نشان از جاودانگی انسان و جایگاه حقیقی او دارد، زیرا مرگ سلاح اهریمن است و اگر مرگ پایان همه چیز می‌بود، اهریمن پیروز نبرد بزرگ کیهانی می‌بود.  

== نیز نگاه کنید به ==

* [[زرتشت]]

* [[زرتشتی، دین]]

* [[آفرینش(دردین زرتشت)]]

* [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)]]

== '''مآخذ''' ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== پیوند به بیرون ==
بررسی حقیقت مرگ در دین زرتشت، سایت پرتال جامع علوم انسانی،برگرفته از [https://ensani.ir/fa/article/361283/بررسی-حقیقت-مرگ-در-دین-زرتشت https://ensani.ir/fa/article]

معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت، سایت پرسمان دانشگاهیان، برگرفته از [https://www.porseman.com/article/زرتشت-و-معاد/119260 https://www.porseman.com]

== نویسنده مقاله ==
نامعلوم
[[رده:ادیان و مذاهب]]
[[رده:ادیان]]