نمایش مبدأ برای خمینی، روح الله


'''خمینی، روح‌الله'''، مشهور به [[امام خمینی]] (1320ق/ 1902م ـ 1368ش)، فقیه، مرجع تقلید، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران.

سید روح‌الله در خمین متولد شد<ref name=":0">انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص 14.</ref>. پدرش سیدمصطفی، که روحانی و یکی از ملاکان سرشناس خمین بود، پنج ماه پس از تولد فرزندش به دست خوانین محلی کشته شد و از آن پس مادر و عمه‌اش سرپرستی او را به عهده گرفتند<ref name=":0" /><ref>'''''خاطرات آیت‌الله پسندیده.''''' به كوشش محمدجواد مرادی‌نیا، تهران: سوره، 1374ش، ص 14-20.</ref>. روح‌الله خواندن و نوشتن را در مکتب خانه ملاابوالقاسم فراگرفت و پس از فراگیری مقدمات علوم دینی، در 19 سالگی برای ادامه تحصیلات دینی به حوزه علمیه [[اراک]] رفت و از محضر استادانی چون شیخ محمد گلپایگانی، شیخ عباس اراکی و [[آیت الله بروجردی|شیخ محمد علی بروجردی]] بهره برد<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 16.</ref>. در نیمه اول 1301ش در پی تأسیس حوزه علمیه [[قم]]، بدانجا رفت و در حجره‌ای از مدرسه دارالشفا ساکن شد و به فراگیری فقه و اصول نزد شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فلسفه و هیأت نزد سید ابوالحسن رفیعی قزوینی پرداخت. دروس نظری عرفان را به مدت 7 سال نزد آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی آموخت و تأثیرات روحی و رفتاری بسیاری از او پذیرفت<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 16-18.</ref>. و سرانجام در 1313ش به درجه اجتهاد رسید. او پس از فوت شیخ عبدالکریم حائری در 1315ش، دیگر در درس هیچ استادی حاضر نشد و از آن پس به تدریس پرداخت. در 28 سالگی با دختر حاج میرزا محمد ثقفی یکی از روحانیان تهرانی مقیم قم ازدواج کرد و صاحب 8 فرزند شد.

[[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] پیوسته نسبت به سیاست‌های ضد دینی [[رضا شاه پهلوی|رضاشاه پهلوی]] اظهار مخالفت می‌کرد. به همین سبب نخستین مجلس درس اخلاق او از سوی مأموران شهربانی [[رضا شاه پهلوی|رضا شاه]] تعطیل شد<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 25-26.</ref><ref>'''''بیوگرافی پیشوا'''''. انتشارات پانزدهم خرداد، شمـ 4، 1/26-29.</ref>.

پس از درگذشت [[آیت الله بروجردی|آیت‌الله بروجردی]] در1340 محمدرضا شاه پهلوی به تصور آن‌که قدرت روحانی متمرکزی در کشور وجود ندارد، در صدد انجام اصلاحات مورد نظر آمریکا برآمد. [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] با آگاهی بر این نکته به مخالفت با اقدامات شاه پرداخت و به تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی اعتراض کرد؛ زیرا برای مثال با حذف شرط مسلمان بودن، این لایحه راه را برای ورود غیرمسلمانان به ویژه بهائیان، در ارکان مهم کشور می‌گشود<ref>فراتی، عبدالوهاب. '''''تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی (از مرجعیت امام خمینی تا تبعید).''''' تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1379ش، ص 36-41.</ref><ref>خمینی، روح‌الله. '''''صحیفه نور. مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 1361ش، 1/29- 35.</ref>. حاصل تلاش‌های [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] و دیگر مراجع و علمای دینی، لغو مصوبه یاد شده در آذر 1341 بود<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 41.</ref><ref>'''''بیوگرافی پیشوا'''''. انتشارات پانزدهم خرداد، شمـ 4، جلد1، ص. 86-88.</ref>.

یکی دیگر از اقدامات [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] ابراز مخالفت با طرح [[انقلاب سفید]] و اصول ششگانه آن و صدور اعلامیه‌ای مبنی بر تحریم همه‌پرسی 6 بهمن 1341 بود. شاه برای دیدار با علما و مراجع دینی و جلب موافقت آنان به قم سفر کرد، اما بنابر درخواست [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]]، از علما و اهالی [[قم]]، شهر به حالت تعطیل درآمد و هیچ کس به استقبال شاه نرفت. شاه نیز پس از سخنانی تند خطاب به روحانیان به [[استان تهران|تهران]] بازگشت و همه‌پرسی 6 بهمن را برگزار کرد. اما [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] در اعتراض به این همه‌پرسی، عید نوروز 1342 را عزای عمومی اعلام کرد<ref>خمینی، روح‌الله. '''''صحیفه نور. مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 1361ش، جلد 1، ص. 37.</ref>. در پی  آن نیروهای انتظامی در دوم فروردین که مصادف با شهادت [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق (ع)]] و مراسم سوگواری بود، به [[مدرسه فیضیه]] حمله و عده‌ای را مجروح و دستگیر کردند. با فرا رسیدن محرم 1342ش، [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] از روحانیان خواست تا در سخنرانی‌های خود برضد [[سلسله پهلوی|رژیم شاه]] و اسرائیل افشاگری کنند<ref>خمینی، روح‌الله. '''''صحیفه نور. مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 1361ش، جلد 1، ص 52-53.</ref>. و خود نیز، در 13 خرداد 1342ش سخنرانی تندی بر ضد شاه و اسرائیل ایراد کرد<ref>خمینی، روح‌الله. '''''صحیفه نور. مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 1361ش، جلد 1، ص 54-57.</ref> که در پی آن در سحرگاه 15 خرداد، در منزلش دستگیر و به [[استان تهران|تهران]] منتقل شد. مردم‌ شهرهای [[قم]]، [[اصفهان]] و [[استان تهران|تهران]] در اعتراض به دستگیری [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]]، با سردادن شعار «یا مرگ یا [[امام خمینی|خمینی]]»<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 53.</ref><ref>'''''بیوگرافی پیشوا'''''. انتشارات پانزدهم خرداد، شمـ 4، جلد 1، ص. 48-54.</ref> راهپیمایی‌های گسترده‌ای برپا کردند که به زد و خورد با نظامیان انجامید که عده‌ای مجروح و کشته شدند.

[[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] مدتی در زندان قصر و عشرت‌آباد و سپس در خانه‌ای در [[استان تهران|تهران]] زیر نظر مأموران امنیتی [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]] به سر برد و سرانجام در پی فشار مردم، علما و شخصیت‌های مذهبی و سیاسی، در 8 فروردین 1343ش به [[قم]] بازگردانده شد<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 48-59.</ref>. او پس از تصویب لایحه کاپیتولاسیون در 14 مهر 1343، با انتشار اعلامیه‌ و سخنرانی به مخالفت با آن برخاست و موجب آگاهی و اعتراض مردم نسبت به این لایحه گردید و به همین سبب در 13 آبان 1343 بازداشت و به ترکیه تبعید شد. پس از چندی فرزند ارشد ایشان، سید مصطفی، نیز به همانجا تبعید گردید<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 61-68.</ref>. سپس هر دو در 13 مهر 1344 به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] برده شدند و در شهر نجف اقامت گزیدند.

[[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] در سال‌‌های تبعید، به تدریس و تألیف مشغول بود و پیوسته با سخنرانی و انتشار اعلامیه‌ها و پیام‌های متعدد خطاب به ملت [[ایران]] به ویژه روحانیان و دانشجویان نسبت به اوضاع سیاسی ایران و سرنوشت مسلمانان منطقه اظهار عقیده و موضع‌گیری می‌کرد و مردم را به قیام بر ضد [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]] فرا می‌خواند. از جمله اعلامیه و اعتراض ایشان بر ضد کنسرسیوم نفت، برگزاری جشن‌های دوهزار و پانصد ساله و تحریم عضویت در [[حزب رستاخیز]]<sup>*</sup> است<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 81-92.</ref><ref>فردوسی‌پور، اسماعیل. '''''همگام با خورشید'''''. قم: مجتمع فرهنگی اجتماعی امام خمینی فردوس، 1372ش، ص 221-227.</ref>. در پی درگذشت سید مصطفی، فرزند ارشد امام، در نجف، مراسم سوگواری متعددی در نجف و ایران برگزار شد. تجلیل از شخصیت [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] در این مراسم، سبب شد [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]] به انتشار مقاله‌ای با عنوان «[[ایران]] و استعمار سرخ و سیاه» به قلم رشیدی مطلق در 17 دی 1356ش در روزنامه ''اطلاعات'' اقدام کند و در آن توهین‌های بسیاری به [[امام خمینی]] ابراز دارد. جمعی از طلاب و مردم [[قم]] و [[استان تهران|تهران]] به این مقاله، اعتراض کردند و چند تن از آنان در درگیری با نظامیان مجروح و شهید شدند. اعلام عزای عمومی و برگزاری مراسم سوم، هفتم و چهلم شهدای [[قم]]، [[استان تهران|تهران]] و چند شهر دیگر، و درگیری‌های پی‌درپی با نظامیان و افزایش تعداد شهیدان به قیام عمومی مردم انجامید. نخستین بار در این تظاهرات مردم [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] را امام خواندند و خواستار بازگشت او به [[ایران]] شدند.

[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 حکومت عراق] به درخواست شاه ایران با محاصره خانه [[امام خمینی|امام‌ خمینی]] مانع فعالیت‌های انقلابی او شد. امام نیز تصمیم گرفت عراق را به قصد کویت ترک کند. اما حکومت کویت با اقامت ایشان موافقت نکرد. سپس [[امام خمینی]] بنا به دعوت ایرانیان مقیم [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 پاریس]، به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه] رفت و در حومه [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 پاریس] در روستای نوفل لوشاتو اقامت گزید<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص 96-101.</ref>. از آن پس فعالیت‌های امام در جهت براندازی [[سلسله پهلوی|حکومت پهلوی]] و نقش ایشان در رهبری قیام مردم آشکارتر شد و در نتیجه این فعالیت‌ها شاه در 26 دی [[ایران]] را ترک کرد و امام در 12 بهمن 1357 در زمان دولت [[شاپور بختیار|شاهپور بختیار]] به [[ایران]] بازگشت و مورد استقبال با شکوه مردم [[ایران]] قرار گرفت. او از فرودگاه مهرآباد به بهشت زهرا رفت و در آن‌جا در سخنرانی خود [[سلسله پهلوی|رژیم شاه]] را غیرقانونی خواند و از ارتش خواست تا به مردم بپیوندند و سپس برنامه حکومت و نظام مورد نظر خود را اعلام کرد.

[[امام خمینی]] در 16 بهمن 1357 [[مهدی بازرگان|مهندس مهدی بازرگان]] را به ریاست [[دولت موقت]] منصوب کرد<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص 102-107.</ref>. پس از اقامت امام در [[استان تهران|تهران]] مردم گروه گروه به دیدار ایشان می‌رفتند. دیدار عده‌ای از افسران نیروی هوایی با [[امام خمینی]] و  شورش آن‌ها در پادگان سبب شد تا [[سلسله پهلوی|رژیم]] برای سرکوبی آنان شبانه به پادگان نیروی هوایی در [[استان تهران|تهران]] یورش ببرد. پس از آن حکومت نظامی و منع عبور و مرور اعلام شد. اما [[امام خمینی]] در اطلاعیه‌ای از مردم خواست تا به مقررات منع عبور و مرور بی‌توجهی و در مقابل رژیم ایستادگی کنند. سرانجام [[سلسله پهلوی|رژیم سلطنتی]] سقوط کرد و [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] مردم ایران در 22 بهمن 1357 به رهبری [[امام خمینی]] به پیروزی رسید.

پس از برگزاری همه‌پرسی 12 فروردین 1358 و برقراری نظام جمهوری اسلامی ایران، [[امام خمینی]] رهبری نظام را عهده‌دار شد و جمعی را در [[مجلس خبرگان]] برای تدوین قانون اساسی گرد هم آورد و شرایط برگزاری نخستین دوره ریاست جمهوری ایران را فراهم ساخت و فرمان تأسیس نهادهایی چون [[بسیج مستضعفان|بسیج]]<sup>*</sup> و [[بنیاد مستضعفان و جانبازان|بنیاد مستضعفان]]<sup>*</sup> و [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]]<sup>*</sup> را صادر و برای حمایت از مردم فلسطین آخرین جمعه ماه رمضان را روز قدس اعلام کرد.

از مهم‌ترین اقدامات دیگر [[امام خمینی]]، عزل آیت‌الله حسینعلی منتظری از قائم مقامی رهبری، ارسال پیام مبسوط به تاریخ 11 دی 1367 برای گورباچف [1]رئیس اتحاد جماهیر شوروی، صدور فتوای ارتداد سلمان رشدی نویسنده کتاب ''آیات شیطانی'' و بازنگری در [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی جمهوری اسلامی]] است<ref>انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص. 156- 160.</ref>.

از مهم‌ترین وقایع دوران رهبری [[امام خمینی]] تصرف سفارت آمریکا در [[استان تهران|تهران]] و نیز جنگ هشت ساله عراق با ایران است که با پذیرش قطعنامه صلح 598 پایان یافت.

او سرانجام پس از چند روز بستری شدن در بیمارستان در 13 خرداد 1368 در سن 87 سالگی درگذشت. پیکر ایشان با حضور میلیون‌ها نفر در 16 خرداد در مجاورت بهشت زهرای [[استان تهران|تهران]] به خاک سپرده شد. از ایشان وصیت‌نامه‌ای مفصل به تاریخ 26 بهمن1361ش بر جای مانده است. آثار به جا مانده از [[امام خمینی]] شامل رسالات، تقریرات، نامه‌ها و کتاب‌های متعددی است از جمله: کشف الاسرار (1346ق) شرح دعای سحر (1347ق)، مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه (1349ق)، حاشیه بر شرح فصوص الحکم (1355ش)، شرح چهل حدیث (1358ش)، سرالصلوه (1358ش)، آداب نماز (1361ش)، تحریرالوسیله (حاصل دوران تبعید در ترکیه) و توضیع المسائل ایشان در احکام گوناگون فقهی، رساله الاجتهاد و التقلید (1370ش)، رساله فی الطب و الاراده (1371ش)، ویژه‌نامه سالگرد ارتحال [[امام خمینی|امام‌ خمینی]] همشهری 13/3/ 1374<ref>برای آثار امام خمینی نک: انصاری، حمید. '''''حدیث بیداری'''''. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1374ش، ص 215-216.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[آیت الله بروجردی]]
* [[رضا شاه پهلوی]]
* [[سلسله پهلوی]]
== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
جعفر گلشن
[[رده:علوم سیاسی]]