نمایش مبدأ برای دادگاه های انقلاب ایران


این دادگاهها در اوایل پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] به منظور رسیدگی به جرائم وابستگان رژیم‌گذشته و توطئه کنندگان علیه [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] به فرمان رهبر انقلاب طبق لایحه قانونی مصوب ۵/۴/۵۸ شورای انقلاب به وجود آمد و آیین‌نامه تشکیلاتی و نحوه رسیدگی این دادگاهها در تاریخ  30 تیر 1358 به تصویب شورای انقلاب رسید و در ماده ۳ این آیین نامه تصریح شده بود که انحلال آنها منوط به صدور فرمان رهبری است. این دادگاهها در زمان خود به اتهامات وابستگان رژیم گذشته و مرتکبین جرائم علیه [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] که از جمله ضرورتهای دوران انقلاب است، رسیدگی و احکام مقتضی صادر نمودند و با تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] در سال ۱۳۵۸ تمامی امور قضایی کشور تحت نظارت شورای عالی قضایی و سپس رئیس [[قوه قضاییه]] قرارگرفت. 

در [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] به علت صلاحیت عام [[قوه قضاییه]]، ذکری از دادگاهها و دادسراهای خاص انقلاب که جدا از تشکیلات قضایی کشور باشد نشده است و به این دلیل دوام و بقای این دادگاهها موکول به صدور فرمان رهبری و تصویب [[مجلس شورای اسلامی]] است. با وجوداینکه پس از تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] و مشخص شدن حدود صلاحیت [[قوه قضاییه]] در سطح کشور، موضوع انحلال این دادگاهها مطرح شد، ولی به علت استمرار شرارتهای ضد انقلاب [[جنگ ایران و عراق|جنگ تحمیلی عراق علیه ایران]] و توطئه‌های داخلی و خارجی علیه امنیت کشور و نظر رهبری راجع به ادامه کار این دادگاهها، [[مجلس شورای اسلامی]] در ۱۳۶۲ با تصویب ماده واحده‌ای حدود صلاحیت دادسراها و [[دادگاه های انقلاب|دادگاههای انقلاب]] را مشخص و آنها را بخشی از دادگستری و زیر نظر شورای عالی قضایی قرار داد. بر طبق قانون اخیرالذکر حدود صلاحیت این دادگاهها در موارد زیر است:

# در جرائم علیه امنیت خارجی و داخلی و محاربه یا افساد فی‌الارض؛
# سوء قصد به مقامات سیاسی؛
# کلیه جرائم مربوط به مواد مخدر و قاچاق؛
# قتل، کشتار، حبس و شکنجه به منظور تحکیم [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]] و سرکوب مبارزات مردم ایران به آمریت و مباشرت؛
# غارت بیت‌المال؛
# گرانفروشی و احتکار ارزاق عمومی.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[قوه قضائیه]]
* [[دادگاه ها و دادسراها]]
* [[دادستانی و دادگاه های نظامی]]

== منبع اصلی ==
منوچهری، عباس(1381). کتاب ایران: نظام سیاسی در ایران. ویراستاری محسن شانه چی. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی – بین المللی.

== نویسنده مقاله ==
عباس منوچهری
[[رده:انقلاب اسلامی]]