نمایش مبدأ برای دوره آموزش و پرورش عمومی


دوره مرحله اول یا آموزش و پرورش اساسی دو سال و گذراندن آن برای همه نوآموزانی که ۵/۵ سال تمام داشته باشند اجباری است. این مرحله حساس‌ترین و مهمترین مرحله تعلیم و تربیت و اساس مراحل بعدی است. 

=== اهداف مرحله اساس ===

* آماده سازی کودک برای پذیرش تربیت اسلامی در شئون فردی و اجتماعی.
* ایجاد روحیه همکاری با دیگران و احترام به قانون و نظم پذیری. 
* آموزش رعایت بهداشت فردی و جمعی. 
* پرورش قوای روحی و جسمی کودک.
* ایجاد زمینه‌های رشد و شکوفایی استعدادهای کودک. 
* ایجاد انگیزه و شوق نسبت به تحصیل و کسب معرفت.
* آموزش کامل صداهای زبان [[فارسی]]، حروف و علامات خط فارسی و آموزش مفاهیم اولیه حساب، عدد شماری و جمع و تفریق.
* آشنایی نوآموز با محیط طبیعت پیرامون خود. 
* آشنایی با نماز و آیات قرآنی.

=== ویژگی‌ها و سیاست‌های آموزشی و برنامه‌های درسی ===

* از عناصر چهار گانه مرحله اساس شامل انگیزش، سیادت، آمادگی و سوادآموزی اولیه می‌باشد.
* انگیزش مهترین عنصر در این مرحله است. در نتیجه، در این مرحله، برنامه‌ریزی آموزشی و پرورشی با حفظ حریم تمایلات کودک به یاری بازی‌های تربیتی و جهت‌دار و مواد کمک آموزشی صورت می‌گیرد. اکثر مربیان این مرحله بانوان هستند. 
* کلاس‌ها در وضع مطلوب حداکثر باید ۲۵ نفر، باشند؛ در این مرحله زبده‌ترین و بهترین معلمان علاقه مند با مزایای ویژه انتخاب می‌شوند. این دوره مردودی ندارد.

=== توصیه‌های اجرایی ===

* استفاده از روانشناسان و صاحب نظران تعلیم و تربیت پیش دبستانی و تهیه برنامه‌های آموزشی توسط آنان و مشارکت مردم و سازمان‌های محلی.
* شرکت مؤثر دولت در اجرای این برنامه و به خصوص در مناطق دارای گویش دوگانه و محروم.

دوره مرحله دوم یا مرحله ارکان چهار سال است و نوآموزان بعد از مرحله اساس را، آموزش می‌دهد. 

=== اهداف مرحله ارکان ===

* تقویت مبانی اعتقادی دانش‌آموز به اصول دین، یادگیری [[قرآن]]، آموزش کامل واجبات و محرمات، تقویت فضایل اخلاقی و روحیه تعاون و همکاری.
* تکمیل سوادآموزی، تقویت زبان [[فارسی]] و تکمیل توانایی‌های کلاسی و نگارشی، آموزش ریاضیات و فهم روابط ساده ریاضی، آموزش علوم در حد آشنایی با محیط و طبیعت پیرامون.

* پرورش علاقه به کار، روحیه خودآموزی، ترجمه و تحقیق، تقویت حس اعتماد به خود. 
* آموزش مسائل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آشنایی دانش‌آموز با قوانین و مقررات متداول.
* پرورش قوای روحی و جسمی و نیز شناسایی علایق و استعدادهای هر دانش‌آموز.

=== ویژگی‌ها وسیاست‌های آموزشی و برنامه‌ریزی درسی ===
مهمترین ویژگی این مرحله تغییر آموزش قالبی و غیر فعال موجود به آموزش و پرورش فعال است. نقش معلم شناخت استعداد دانش‌آموز و هدایت او است. معلم تمام وقت است. ابزار آموزشی لازم مانند کتاب مرجع، وسایل ساده آزمایشگاهی، ابزار آموزش هنر و... در اختیار کلاس است. تعداد دانش‌آموزان در کلاس حداکثر ۳۰ نفر است. در این مرحله، معلم راهنما با تشکیل پرونده، دانش‌آموزان را ارزشیابی و از افت تحصیلی آنان جلوگیری می‌کند. دوره مرحله سوم یا آموزش و پرورش ارشاد سه سال است. 

=== اهداف مرحله ارشاد ===

* گسترش و تعمیق شناخت معارف دینی، انجام عملی فرایض عبادی، رشد ابعاد مختلف شخصیت دانش‌آموز، آموزش مسائل اجتماعی، تقویت روحیه همکاری و تعاون، شناساندن مشاغل و رشته‌های تحصیلی و آشنایی با کار یدی و تولیدی.
* تقویت ادبیات [[فارسی]]، آموزش نظامی، آشنایی با خانواده و مدیریت در آن، آموزش علوم و ریاضی.
* آموزش زبان [[عربی]]، آموزش [[قرآن]]، آموزش یک زبان خارجی،
* تقویت روحی و جسمی از طریق ورزش و تقویت روحیه تحقیق و پژوهش.

=== ویژگی‌ها و سیاست‌های آموزشی و برنامه‌های تحصیلی: ===

==== الف) محتوا و برنامه‌های آموزشی و پرورشی، ====

# در مواد درسی اصل تمرکز دروس رعایت شده و عناوین دروس به حداقل کاهش یافته است و محتوای دروس بیشتر مطالبی است که آموختن آنها برای عموم مردم الزامی می‌باشد.
# شیوه‌های به کار گرفته شده در آموزش بر افزایش قدرت فهم و استنتاج دانش‌آموز تأکید دارد. آموزش‌ها باید دارای جنبه‌های علمی و عینی و مفید برای فرد باشد.

==== ب) روش‌های آموزشی و پرورشی ====

# بیشتر بر شیوه‌های تعلیم و تعلم توأمان و مباحثه تأکید شده است.
# در آموزش هر درس به تناسب از کارگاه، آزمایشگاه و دیگر ابزارهای عملی استفاده می‌شود.
# در ارزیابی پیشرفت تحصیلی از نظام نیم سالی استفاده خواهد شد. 
# نزدیکی دانش‌آموزان به محیط کاری ضروری است.
# اجرای فعالیت‌های ورزشی، دفاع نظامی و سایر فعالیت‌های پرورشی ضروری است. 
# برنامه‌ریزی درسی باید موانع تحصیل دانش‌آموزان کند ذهن را بر طرف کند. 
# لزوم هماهنگی بین مدرسه و خانواده و دیگر نهادها 

==== ج) معلم ====

# داشتن تخصص ویژه معلمان در این مرحله. 
# مسلط بودن معلمان به فنون مشاوره و راهنمایی.
# تأکید هر چه بیشتر بر نقش معلم در آموزش فعال دانش‌آموز.

==== د) فضای آموزش و پرورش ====
ایجاد فضای مناسب و خاص مانند احداث کتابخانه، موزه، آزمایشگاه، فضای هنری و ورزشی، مناسب برای هر درس و نیاز فضا و امکانات مناسب برای اعمال عبادی از ملزومات این مدارس است. 

==== ه) هدایت تحصیلی و شغلی در مرحله ارشاد ====

==== و) ارزشیابی ====
ارزشیابی باید به طور مستمر صورت گیرد. در پایان مرحله‌ارشاد «آزمون جامع» به عمل می‌آید و به قبول شدگان این مرحله «گواهینامه پایان تحصیلات عمومی» داده می‌شود.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[آموزش‌های فراگیر کاربردی و علمی]]
* [[شاخص‌های آموزش و پرورش در سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷ و مقایسه آن با پیش از انقلاب]]
* [[سیاست‌های آموزش و پرورش در سال‌های پس از جنگ]]
* [[طرح تغییر بنیادی نظام آموزش متوسطه در دوره 1357 تا 1368]]
* [[آموزش عالی ایران]]
* [[سوادآموزی در ایران]]

== منبع اصلی ==
ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhodapub.com/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
حسن ملک
[[رده:تعلیم و تربیت]]