نمایش مبدأ برای دیوان مظالم

'''دیوان مظالم،''' دادگاه رسیدگی به شکایات مردمان از عمال دولت.

دیوانی بود مسئول رسیدگی به اعمال ظالمانه حکام، امرا و رجال بزرگ دولت که شخص پادشاه مسئولیت آن را بر عهده دارد. اولین کسانی که این دیوان را برقرار کردند، خلفای عباسی بودند و تا زمان مقتدر عباسی، شخص خلیفه به آن دیوان رسیدگی می‌کرد<ref>ناظم‌الاطباء. </ref><ref>دهخدا، علی اکبر، '''''لغت‌نامه''''' '''''دهخدا،''''' ذیل واژه دیوان مظالم.</ref>. در تاریخ [[اسلام]]، برای حل مرافعات و اختلافاتی که قضات از حل آن‌ها باز می‌ماندند و یا مدعیان، قضاوت آن‌ها را قبول نداشتند، هیأتی در نظر گرفته شده بود که بر حکام ولایات، نظارت کرده و در حکم آن‌ها، دخالت می‌کرد؛ این دادگاه به دادگاه اداری امروز شباهت دارد و تاریخچه و اساس تشکیل آن به جنگی که خالد بن الولید در آن، عده‌ای از مردان بنی‌ جَذیمه را پس از تسلیم به قتل رسانید و [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|علی بن ابیطالب(ع)]] از سوی پیامبر اسلام(ص) مأمور پرداخت [[دیه]] مقتولین شدند، بر می‌گردد. این دادگاه، مسئول رسیدگی به تجاوز حکام بر رعایا، شکایت از مأمورین حقوق و اجرت، مراقبت از مأمورین وصول مالیات‌ها و استرداد اموال غصب شده از سوی حکام به صاحبان آن‌ها و نیز نظارت بر اجرای احکام است<ref>'''''الموسوعه العربیه المیسره'''''</ref><ref>زیدان، جرجی. '''''تاریخ''''' '''''تمدن'''''. ج1/187.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[دیوان تمییز]]
* [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)]]

== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
اسدالله معظمی گودرزی
[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]