نمایش مبدأ برای ساز عاشیقی

'''ساز''' در اصطلاح عام به کلیه سازهای موسیقی از هر گروه و در اصطلاح خاص به یک ساز از خانواده [[سازهای زه صدا|زه صداها]]<nowiki/>ی<sup>*</sup> مضرابی اطلاق می‌شود که امروزه در [[آذربایجان شرقی]] و [[آذربایجان غربی|غربی]]، اردبیل، [[زنجان]]، [[استان قزوین|قزوین]]، [[همدان]] و هر جا که گروه‌هایی از ترک زبانان آذربایجانی حضور داشته باشند متداول است. 

ساز در برخی از مناطق دیگر – جز آذربایجان – که به زبان ترکی آذربایجانی تکلّم می‌کنند با نام‌های دیگری چون [[قوپوز]]<sup>*</sup> و [[چاقچور|چگور]]<sup>*</sup> نیز شناخته می‌شود. ساز توسط عاشیق‌ها نواخته می‌شود و عاشیق عبارت از خواننده، راوی، داستان‌گو و نوازنده است. این ساز متشکل از یک کاسه طنینی ترکه‌ای، دسته‌ای بلند، 9 وتر، 9 گوشی، تعدادی دستان، خرک، سیم‌گیر، شیطانک و مضرابی از جنس پوست درخت گیلاس یا پلاستیک است.  

در باور عاشیق‌ها، عدد 9 در ترکیب قطعات ساز عاشیقی اهمیت دارد. در عین حال امروزه کاسه‌هایی با تعداد ترکه‌های بیشتر ساخته می‌شود و تعداد دستان‌ها نیز افزایش یافته و گاه به 22 دستان می‌رسد. امروزه تعداد وترها در [[آذربایجان شرقی]] 8 عدد (3+2+3) و در [[آذربایجان غربی]] 7 عدد (3+1+3) است. در [[آذربایجان شرقی]]، ساز توسط [[بالابان]]<sup>*</sup> و قاوال<sup>*</sup> ([[دایره]]<sup>*</sup>) همراهی می‌شود اما در [[آذربایجان غربی]] ساز عاشیقی توسط هیچ ساز دیگری همراهی نمی‌شود. رپرتوار ساز عاشیقی شامل تعدادی مقام و آهنگ است که ”هاوا“ نامیده می‌شود. موارد استفاده از ساز عاشیقی شامل مجالس عروسی و شادمانی و قهوه‌خانه‌های معروف به عاشیقلار می‌باشد<ref>اطلاعات این مدخل از طریق کار میدانی، ضبط، گفت‌وگو و نمونه‌برداری در محل به‌دست آمده است. مشروح این اطلاعات در جلد اول '''''دایره‌المعارف سازهای ایران'''''. محمدرضا درویشی، ماهور 1380 منعکس است. </ref>. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[سازهای زه صدا]]
* [[موسیقی آذربایجان شرقی]]
* [[موسیقی آذربایجان غربی]]

== مآخذ     ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
محمدرضا درویشی
[[رده:هنر]]
[[رده:موسیقی]]