نمایش مبدأ برای سبک دوره بازگشت

در دوره‌ی بازگشت(اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم) دو نوع شعر و سبک مورد توجه بود؛ اول [[قصیده|قصیده‌سرایی]] به سبک شاعران کهن و عهد [[سلجوقیان|سلجوقی]] در نزد شاعرانی مثل صبا، [[قاآنی]]، سروش و شیبانی. دوم: غزل‌سرایی به [[سبک عراقی]] به‌خصوص [[سعدی]] و [[حافظ شیرازی|حافظ]] در نزد شاعرانی مثل مجمر اصفهانی و [[فروغی بسطامی]] و [[نشاط اصفهانی]].

شاعران دوره‌ی بازگشت به‌شدت با [[سبک هندی]]، که بعد از بیدل به انحطاط کشیده شده بود، مخالف بودند و اظهارات آذر بیگدلی در تذکره‌ی آذر درباره‌ی [[صائب تبریزی|صائب]] و [[سبک هندی]] بیانگر این طرز تفکر است. لذا آنان به‌جای نوآوری در سبک، به تتبع در سبک قدما پرداخته و به این ننیجه رسیده بودند که نوآوری، در بازگشت به سبک‌های گذشته و قدیم است. شگرد اصلی شاعران بازگشت در محور جانشینی است. شاعران با تغییر کلمات و عبارات شاعران سبک‌های کهن، اشعار خود را می‌سرودند. و بدین‌گونه هم شکل اثر را عوض می‌کردند و هم محتوا را به طرز عجیبی دگرگون می‌ساختند. خصوصاً به تقلید قافیه و ردیف و تضمین مصراع در اشعار خود بسیار علاقه‌مند بودند، لذا زبان شاعران دوره‌ی بازگشت ابتدا خیلی خام و ابتدایی است؛ زیرا آنان به‌درستی در متون ادبی تفحص نمی‌کردند، اما در دوره‌ی دوم این جریان در زبان آنان تعالی یافت و در شعر کسانی مانند [[سروش اصفهانی|سروش]] و [[قاآنی]] به‌نسبت قوی گشت. ولی آنان به‌درستی قواعد زبان کهن را درنمی‌یافتند و به همین دلیل بسیاری از ابیات ایشان در ساختار نحوی و صرفی دارای اشکال است. مثلاً کاربرد «یا»ی تشبیه یا حروف اضافه‌ی مضاعف را به‌درستی نمی‌دانستند. همین‌گونه در واژه‌گزینی نیز به تقلید از اشعار امثال منوچهری، واژه‌هایی چون حقیق، صهیق، نهیق و شقیق را در شعر می‌آوردند. در سطح فکری هم شعر دوره‌ی بارگشت، شعر کهنه بود. آنان حتی به پدیده‌های نو و تازه مثل [[تلگراف]] و [[تلفن]] به دیده‌ی سنتی می‌نگریستند و هیچ‌گونه پویایی متناسب با عصر نداشتند. در سطح ادبی هم به [[غزل]] و [[قصیده]] اهمیت می‌دادند و قصیده را به [[سبک خراسانی]] و [[سلجوقیان|سلجوقی]] و [[غزل]] را به [[سبک عراقی]] می‌گفتند. شعر سبک بازگشت نشان داد که ادبیات فارسی، خصوصاً شعر، آبستن تحول و نوآوری است و پیروی از سبک قدما راه چاره نیست. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[سبک‌های شعر فارسی]]
* [[سبک خراسانی]]
* [[سبک قرن ششم]]
* [[سبک عراقی]]
* [[سبک حد واسط یا مکتب وقوع]]
* [[سبک هندی]]

== منبع اصلی ==
تمیم داری، احمد (1379). کتاب ایران: تاریخ ادب فارسی: مکتب ها، دورها، سبک ها و انواع ادبی. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].

== نویسنده مقاله ==
احمد تمیم داری
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]