نمایش مبدأ برای سهراب سپهری

[[پرونده:434343434.jpg|بندانگشتی|سهراب سپهری، قابل بازیابی از https://mobinchap.ir/product/%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B3%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%B1%DB%8C/]]
'''سپهری، سهراب''' (1307 ـ 1359ش) نقاش، ‌شاعر نوپرداز معاصر.

سهراب سپهری سومین فرزند اسدالله خان سپهری و فروغ سپهری و اهل [[کاشان]] بود. پدرش رئیس اداره‌پست و تلگراف شهر و فرزند میرزا نصر‌الله خان از خوانین [[کاشان]] و مادرش فرزند ملک‌المورخین و نواده لسان الملک سپهر مؤلف ''ناسخ التواریخ'' بودند<ref>سپهری، پریدخت. سهراب، '''''‌مرغ مهاجر'''''. تهران: طهوری، 1377، ج.4، ص 17.</ref>. به گفته خودش در قم زاده شد، ‌اما خیلی زود همراه خانواده به گلپایگان و خوانسار و سپس به سرزمین پدری کوچید. هنوز کودک بود که پدرش بیمار شد و تا پایان زندگی بیمار ماند. از پدر خود که در طراحی، ‌خوشنویسی و نواختن تار دستی داشت، نقاشی آموخت<ref>سپهری، پریدخت، '''''هنوز در سفرم'''''. تهران: فرزان، 1380، ج.1، ص 14.</ref>. او دوران آموزش ابتدایی را از 1313 تا 1319ش در دبستان خیّام [[کاشان]] گذراند. در این دوره به خوشنویسی، ‌نقاشی و شعر روی آورد<ref name=":0">مرادی کوچی، ‌شهناز. '''''معرفی و شناخت سهراب سپهری'''''. تهران: نشر قطره،  1380، ج.1، ص 11.</ref>. در 1319 دوره‌اول متوسطه را در دبیرستان پهلوی سابق آغاز کرد و در این زمان با کتاب و مطالعه به طور جدی آشنا شد. گوته[Gothe]، لامارتین[Lamartine]، زولا[Zola]، [[حافظ شیرازی|حافظ]]، ‌[[سعدی]]، نظام وفا و کسان دیگر از شاعران و‌نویسندگان مورد علاقه او در این دوران بودند<ref>عابدی، ‌کامیار. '''''تپش''''' '''''سایه‌دوست'''''. تهران: کامیار عابدی، 1377، ص96.</ref>. هم در این دوره، به سبب عشق به موسیقی، نواختن سنتور و نی را در خانه نزد خود آموخت. در 1322 پس از پایان دوره اول متوسطه به تهران آمد و در دانشسرای مقدماتی به تحصیل ادامه داد<ref>سپهری، پریدخت. سهراب، '''''مرغ مهاجر'''''. همان، ص 55، 56 و 62.</ref>. 

در این هنگام، علاقه‌او به نقاشی و حشر و نشر با اعضای انجمن ادبی صبای کاشان، قوّت گرفت. در 1324 دوره دو ساله دانشسرا را به پایان برد. در 1325 به استخدام اداره فرهنگ (آموزش و پرورش کنونی) کاشان درآمد و در همین سال در امتحانات ششم ادبی شرکت کرد<ref name=":0" />. در 1326 با مشفق کاشانی که در آن وقت شاعری جوان بود، در اداره فرهنگ آشنا شد و این آشنایی تأثیر مثبتی در زندگی او گذاشت. مشفق الفبای شاعری را به سهراب آموخت و به اصلاح شعرهای او پرداخت. یک‌سال بعد، با منوچهر شیبانی، ‌نقاش و شاعر معاصر در قمصر [[کاشان]] دیدارهایی انجام داد و آشنایی با وی، سبک و روش سهراب را دگرگون ساخت<ref>سپهری، پریدخت. '''''هنوز در سفرم'''''، تهران: فرزان، چ 1، 1380، ص 18 و19.</ref>. در همین سال پس از اخذ مدرک دیپلم، از اداره فرهنگ استعفا داد و برای تحصیل در رشته نقاشی در دانشکده هنرهای زیبا به [[استان تهران|تهران]] آمد. ضمن تحصیل در دانشکده، در شرکت نفت به خدمت پرداخت. 

او به تدریج با سروده‌های نیما و تولّلی آشنا شد و در قالب‌هایی چون چارپاره شروع به طبع آزمایی کرد. جز آن در جلسات ادبی مورخ‌الدوله سپهر شرکت جست و با کسانی مانند محسن هشترودی، ‌محمدابراهیم باستانی پاریزی، کریم پورشیرازی در این انجمن آشنا شد<ref>عابدی، ‌کامیار. '''''تپش''''' '''''سایه‌دوست'''''. تهران: کامیار عابدی، 1377،  ص 101 ـ 102.</ref>. در 1330 نخستین دفتر شعرش را انتشار داد. در 1332 از دانشکده با رتبه اول فارغ‌التحصیل شد. در همین سال نشان درجه اول علمی گرفت و در چندین نمایشگاه نقاشی در تهران شرکت کرد. افزون بر این، در هنرستان‌های هنرهای زیبا به تدریس پرداخت<ref>آشوری، ‌داریوش و دیگران. '''''پیامی در راه'''''. ‌تهران: طهوری، 1366، ص 10.</ref>. در 1336 به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 پاریس] رفت و در مدرسه هنرهای زیبای آن شهر در رشته لیتوگرافی (چاپ سنگی) ثبت نام کرد<ref>مرادی کوچی، ‌شهناز. '''''معرفی و شناخت سهراب سپهری'''''. تهران: نشر قطره، چ 1، 1380، ص 12.</ref>. در 1337 به رُم رفت و ضمن اقامت دو ماهه در آن شهر از بی نیال ونیز دیدن کرد. سپس به ایران بازگشت و تابلوهایش را در نخستین بی نیال تهران ارایه داد و جایزه اول هنرهای زیبا را گرفت. از 1339 تا 1354 رهسپار [https://dmelal.ir/index.php?title=%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86 ژاپن]، هندوستان، ‌امریکا، ‌[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B5%D8%B1 مصر]، یونان و بیشتر کشورهای اروپایی شد و در چندین نمایشگاه نقاشی و جشنواره‌ بین‌المللی شرکت کرد<ref>سپهری، پریدخت. '''''هنوز در سفرم'''''، تهران: فرزان، چ 1، 1380، ص 124ـ 125.</ref>. در 1358 برای درمان بیماری سرطان خون به لندن رفت. سرانجام در [[استان تهران|تهران]] درگذشت و در صحن امامزاده سلطان علی در قریه مشهدِ اردهالِ [[کاشان]] به خاک سپرده شد<ref>آشوری، ‌داریوش و دیگران. '''''پیامی در راه'''''. ‌تهران: طهوری، 1366، ص 14.</ref>.

از مشهورترین آثار او در زمینه شعر می‌توان ''مرگ زندگی''(1330)، ''‌زندگی خواب‌ها''(1332)، ''آوار آفتاب'' (1337)، ''شرقِ اندوه'' (1340)، ''صدای پای آب'' (1344)، ‌''مسافر'' (1345)، ''حجم سبز'' (1346) و ''هشت کتاب'' (1356) را نام برد<ref>مرادی کوچی، ‌شهناز. '''''معرفی و شناخت سهراب سپهری'''''. تهران: نشر قطره،  1380، ج.1، ص 12ـ 13 (به اختصار).</ref>. سهراب سپهری دارای تخیلی بسیار پیشترفته و مدرن است، از آن گونه که در شعر بیدل دیده می‌شود و پس از بیدل تا ظهور سهراب، در شعر فارسی سابقه ندارد<ref>کاظمی، محمدکاظم. '''''شعر پارسی'''''. مشهد: مؤسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی ضریح آفتاب، 1379،  ج.1، ص 102.</ref>. از آنجا که سهراب هم شاعر بود و هم نقاش، ‌شعرش طراحی لحظه‌های شاعرانه و نقاشی او لبریز از شعر است<ref>شایگان، داریوش. «لحظه‌ای در واحه»، '''''‌سهراب سپهری، شاعر، ‌نقاش'''''. به کوشش لیلی گلستان، تهران: امیرکبیر، 1361، ج.3، ص 39.</ref>. هنوز از کوچِ مظلومانه او مدت زیادی نگذشته است، اما ذهن جامعه اشعار او را مانند اشعار حافظ و سعدی پذیرفته، به خاطر سپرده و زنده نگاه داشته است<ref>شمیسا، ‌سیروس. '''''نگاهی به سپهری'''''. ‌تهران: مروارید، چ 4، 1372، ج.4، ص 6 (پیشگفتار).</ref>. اشعار سهراب به زبان‌های گوناگون جهان مانند انگلیسی، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه]، آلمانی، [[عربی]] و در سال‌های اخیر به زبان‌های اسپانیولی، [[ترکی|‌ترکی]] و سوئدی برگردانیده شده است<ref>سپهری، پریدخت''. '''سهراب، ‌مرغ مهاجر'''''. ‌تهران: طهوری،  1377، ج.4، ص 83</ref>. دفتری از شعرهای برگزیده او به نام ''عاشق همیشه تنهاست''، را کریم امامی همراه ترجمه انگلیسی آن در 1382 در زمره انتشارات سخن در [[استان تهران|تهران]] چاپ کرد<ref>افشار، ‌ایرج. '''''نادره کاران'''''. به کوشش محمود نیکویه، تهران: نشر قطره، ‌چ 1، 1383، ص458ـ 459.</ref><ref>تسلیمی، علی. '''''گزاره‌هایی در ادبیات معاصر ایران (شعر)'''.'' تهران: اختران، 1383، ص 138ـ 153.</ref><ref>'''''عاشق''''' '''''همیشه''' '''تنهاست'''''. گزیده اشعار سهراب سپهری، ترجمه‌کریم امامی، ویراسته شائول بخاش، تهران: نشر قطره، چ 1، 1382.</ref><ref>زرین کوب، حمید. '''''چشم انداز شعر نو'''''. تهران: توس، 1358، ص 120ـ 122.</ref><ref>شمس لنگرودی، محمد. '''''تاریخ تحلیلی شعر نو (1)'''''. تهران: نشر مرکز، 1370،  ج.1، ص 507 ـ 522.</ref>. 

== نیز نگاه کنید به ==

* [[کاشان]]
* [[شعر فارسی]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]