نمایش مبدأ برای سید محمدعلی قاضی طباطبایی

[[پرونده:598082 820.jpg|بندانگشتی|سید محمدعلی قاضی طباطبایی برگرفته از وبسایت هابیلیان قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.habilian.ir/fa/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8html]]
'''[[سید محمدعلی قاضی طباطبایی|قاضی طباطبایی، سید محمدعلی]]'''، (1332ق / 1914م – 1358ش)، عالم، فقیه، امام جمعه [[تبریز]] و اولین شهید محراب.

از علما و فقهای خطه [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] بود. وی در [[تبریز]] به دنیا آمد<ref>نیکبخت، رحیم؛ اسماعیل‌زاده، صمد. '''''زندگی و مبارزات شهید آیت‌الله قاضی طباطبایی'''''. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص 92.</ref>. پدرش سید باقر قاضی طباطبایی از علمای به نام و فقهای طراز اول [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] بود<ref>جوانشیر، کریم. '''''نامداران راحل، زندگی‌نامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375، ص 275. </ref><ref>آقا شیخ محمد، مریم؛ نوری‌نشاط، سعید. '''''گلزار مشاهیر ـ زندگی‌نامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376).''''' تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377، ص 64.</ref>. سید محمدعلی پس از فراگیری علوم مقدماتی نزد پدر و عمو، برای تحصیل علوم دینی وارد مدرسه طالبیه [[تبریز]] شد<ref> نیکبخت، رحیم؛ اسماعیل‌زاده، صمد.'''''زندگی و مبارزات شهید آیت‌الله قاضی طباطبایی'''''. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380 . ص 96 و 97.</ref><ref>'''''یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب سیزدهم (جلوه محراب شهید آیت‌الله سید محمدعلی قاضی طباطبایی)'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 4.</ref>. 

در 1359ق / 1318ش برای تکمیل دانسته‌ها، به [[قم]] رفت و نزد استادانی همچون [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]]،<sup>*</sup> سید محمد حجت و سید حسن صدر و سید محمدرضا گلپایگانی به کسب علوم پرداخت<ref>جوانشیر، کریم. '''''نامداران راحل، زندگی‌نامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375. ص 275.</ref><ref>'''''جلوه محراب'''''.تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 . ص 4 و 5.</ref><ref>آقا شیخ محمد،  مریم، نوری‌نشاط، سعید. '''''گلزار مشاهیر ـ زندگی‌نامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376).''''' تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377. ص 64.</ref>. ودر 1327ش رهسپار [[نجف]] شد و در آنجا از محضر استادانی همچون سید ابوالقاسم خویی<sup>*</sup> و شیخ محمدحسین کاشف‌الغطا<sup>*</sup> بهره برد و به درجه اجتهاد نائل آمد<ref>'''''جلوه محراب'''''.  تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 5.</ref>. 

در 1331ش به زادگاهش بازگشت و به فعالیت‌های دینی، سیاسی و علمی مشغول شد. او امامت جماعت  مساجد مقبره و شعبان را در آنجا عهده‌دار بود<ref>   جوانشیر.کریم. '''''نامداران راحل، زندگی‌نامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375. ص 276. </ref>. از او بیش از 40 کتاب بر جای مانده است که ''تاریخ قضا در اسلام''، ''الاجتهاد و التقلید''، ''المباحث'' ''الاصولیه''، ''حدیقه الصالحین''، ''اجوبه الشبهات الواهیه'' از جمله آن‌هاست.

قاضی طباطبایی با ورود به ایران فعالیت‌های سیاسی خود را بر ضد [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]] آغاز و در [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام 15 خرداد<sup>*</sup> 1342ش]] نقش‌آفرینی کرد. در 13 آبان 1342ش به عنوان رهبر نهضت مذهبی در آذربایجان دستگیر و به زندان قزل قلعه [[استان تهران|تهران]] منتقل شد که بیش از دو ماه به طول انجامید و با ضمانت برادرش آزاد شد<ref>  آقا شیخ محمد مریم؛ نوری‌نشاط، سعید. '''''گلزار مشاهیر ـ زندگی‌نامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376).''''' تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377. . ص 64. </ref>. به دنبال آن چند بار دیگر هم دستگیر شد، تا این که در 11 آذر 1343ش پس از یکسال تبعید و دستگیری‌های مکرر، به عراق تبعید شد<ref>جوانشیر.  کریم. '''''نامداران راحل، زندگی‌نامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375. ص 277.</ref><ref>'''''جلوه محراب'''''.تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 . ص 12.</ref>. در آنجا فرصت یافت تا ارتباط بیشتری با [[امام خمینی]] برقرار کند. در شهریور 1344ش دوران تبعید به سر آمد و به [[تبریز]] بازگشت<ref>نیکبخت. رحیم؛ اسماعیل‌زاده، صمد. '''''زندگی و مبارزات شهید آیت‌الله قاضی طباطبایی'''''. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380. ص 219.</ref>. 

پس از آن فعالیت‌های سیاسی خود را شدت بیشتری بخشید. در 30 آذر 1347ش به جرم مخالفت با نظام حاکم و اظهار مطالبی بر ضد اسرائیل، دستگیر و به کرمان و [[زنجان]] تبعید شد<ref> '''''جلوه محراب'''''.  تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 12-14.</ref>. پس از آزادی در آذر 1348ش، به فعالیت‌هایش تداوم بخشید و از رهبران نهضت [[امام خمینی]] در آذربایجان گردید و تا پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، ساماندهی مبارزات مردم آن منطقه را عهده‌دار بود. با پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، در مرداد 1358ش از سوی [[امام خمینی]] به امامت جمعه [[تبریز]] منصوب و به عنوان نماینده ایشان در آنجا انتخاب شد<ref> '''''جلوه محراب'''''.  تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 15-17.</ref> و در دهم آبان 1358ش بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء در مسجد شعبان [[تبریز]]، هنگام بازگشت به منزل به دست یکی از اعضای گروه فرقان<sup>*</sup> به شهادت رسید. پیکرش در مسجد مقبره به خاک سپرده شد<ref>ربانی‌خلخانی، علی. '''''شهدای روحانیت در یکصد ساله اخیر'''''. ج1، ص 262-263.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[امام خمینی]]
* [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]

== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==

جعفر گلشن
[[رده:علوم سیاسی]]