نمایش مبدأ برای شِكند گُمانیک ویچار

شِکنْدْ گُمانیک ویچار (šekand gomānik vičār)، یا شکند گمانیک وزار، گزارش گُمانشِکَن، رساله‌ای دینی به زبان پهلوی.

این رساله در 16700 واژه در نیمه دوم سده 3ق / 9م توسط مردان فرّخ پسر هرمزدداد نگارش یافته است. متن پهلوی این گزارش در [[کشور ایران|ایران]] و سپس در هند با پدید آمدن پازند و ترجمه سنسکریت نابود شد و جز بخشی از آن که ظاهراً بازنویسی از روی نسخه پازنداست‌، در دست نیست<ref>سمیعی‌، احمد. '''''ادبیات ساسانی'''''. تهران‌: دانشگاه آزاد ایران‌، 1355، ص 33.</ref>.

هدف نویسنده از انتخاب نام گزارش گمان‌شکن بر نوشته خود کنار گذاشتن گمان (شک‌) نوآموزان ‌و شناساندن ارج دین‌ِبِه و کم ارزشی مخالفان دین‌ِبِه و در نهایت دفاع از دوگانه‌پرستی [[زرتشتی، دین|زردشتی]] و انتقاد از ادیان دیگر است‌. بزرگ‌ترین فصل کتاب به [[اسلام|اسلام‌]]، به ویژه فرقه معتزله اختصاص دارد. فصلی از کتاب نیز درباره خدانشناسان و دهریان است‌. در فصلی دیگر از نهاد بدی و راه رستگاری گفتگو و پاسخ‌های ادیان را به این مسئله بررسی می‌کند... نویسنده کتاب خود را آموزنده فراگیرنده می‌خواند. نوشته او هم بهترین نمونه زبان پهلوی و هم نمودار آخرین مرحله بررسی‌شرع [[زرتشتی، دین|زردشتی]] است‌<ref>سمیعی‌، احمد. '''''ادبیات ساسانی'''''. تهران‌: دانشگاه آزاد ایران‌، 1355، ص 34.</ref>. با بررسی این گزارش به بسیاری از اصول معتقدات ایرانیان در مسائل فلسفی پی می‌بریم و با بسیاری از اصطلاحات فلسفی در زبان پهلوی آشنا می‌شویم‌. این کتاب در 1887 م در بمبئی و بار دیگر در 1945 در [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 پاریس] به چاپ رسید<ref>صفا، ذبیح‌الله‌. '''''تاریخ ادبیات در ایران‌'''''. تهران‌: ابن سینا، 1347، ج‌1، ص 138.</ref>.

در شکند گُمانیک ویچار، برای اثبات عقاید [[زرتشتی، دین|زردشتی]] و مبارزه با ادیان دیگر از استدلال منطقی استفاده شده است‌. تفاوت اصلی آن با دینکرد در زبان ساده و روان آن است‌<ref>تفضّلی‌، احمد. '''''تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام‌'''''. به کوشش ژاله آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص 163.</ref><ref>تاوادیا، ج‌. '''''زبان و ادبیات پهلوی‌'''''. ترجمه س‌. نجم‌آبادی‌، تهران‌: دانشگاه تهران‌، 1355، ص 119ـ126.</ref>.

== نیز نگاه کنید به ==

* [[ایران]]
* [[زرتشتی، دین]]

== مآخذ ==
<references />

== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]